Diabolic
Ripped Bodybuilder
- Lid sinds
- 18 jul 2005
- Berichten
- 4.492
- Waardering
- 7
U liegt toch ook?
Van een leugendetector zoals de neus van Pinocchio kunnen onderzoekers alleen maar dromen. De apparaten van tegenwoordig kunnen 80 tot 85 procent van de leugenaars ontmaskeren, maar dat betekent dat bijna een op de vijf de dans ontspringt. Liegen doen we allemaal. We houden ook niet van mensen die niet liegen, want waarheid kwetst. Gelukkig hebben de meeste van onze leugens een ‘sociale’ functie. De gastvrouw hoort immers het liefst dat ze er prachtig uitziet in die rok, of dat haar gasten (bijna) nooit zo lekker gegeten hebben.
Liegen is héél erg verkeerd, wordt ons ingeprent. ,,Maar leugens zijn ook een sociaal glijmiddel’’, zegt onderzoeker Bruno Verschuere van de Universiteit Gent. ,,Ze helpen in de interactie. Leugentjes helpen om een antwoord te geven op vragen als Is mijn gat te dik in deze rok...’’
Wat meer is: we leren ook al van jongs af aan liegen. Kinderen leren dat ze niet mogen zeggen dat ze een verjaardagscadeautje maar niks vinden, om de gulle schenker niet te schofferen. ,,Uit onderzoek is dan ook gebleken dat we mensen die altijd de waarheid spreken, absoluut niet sympathiek vinden’’, zegt Verschuere. ,,In veel gevallen willen we trouwens gewoon niet nagaan of iemand de waarheid spreekt. Als iemand zegt: je hebt lekker gekookt, dan hebben we toch nooit de neiging om die persoon aan een leugendetector te leggen?’’
En er is meer... Wie goed kan liegen, heeft ook meer sociale vaardigheden. Een Amerikaans onderzoeker ontdekte dat de populairste, sociaal vaardigste kinderen ook het overtuigendst kunnen liegen. Liegen is zo slecht nog niet. Het is zelfs een goede eigenschap – voor zover je er maat in kan houden.
Bruno Verschuere is als onderzoeker gespecialiseerd in het opsporen van leugens, maar zelfs hij moet toegeven dat hij leugenaars niet zomaar op het zicht kan ontmaskeren. Pinocchio’s neus bestaat niet. ,,Mensen denken dat leugenaars proberen weg te kijken als ze aan het liegen zijn, dat hun stem begint te trillen, dat ze zweten,... Dat blijkt allemaal niet te werken als manier om leugenaars eruit te pikken. Blijkbaar halen nogal wat mensen de signalen van zenuwachtigheid en leugenachtigheid door elkaar. Zelfs professionelen...’’
,,Uit onderzoek in zowel China, Nederland als de Verenigde Staten is al gebleken dat politiemensen, rechters of psychologen weliswaar van zichzelf denken dat ze in staat zijn om te zien of iemand liegt, maar dat ze daar absoluut niet in slagen. Er is één kleine uitzondering, een groep analisten van de CIA die een ietsje beter scoort.’’
Wie afgaat op non-verbale tekens, laat zich altijd vangen, weet Verschuere. ,,Dat is de – ietwat pijnlijke – conclusie van jarenlang onderzoek. Dan is de leugendetector betrouwbaarder. Door iemands ademhaling, zweetproductie en bloeddruk te volgen, kan je in 80 procent van de gevallen een leugen ontmaskeren. Da’s niet de 90 of 95 procent waar op werd gehoopt, maar het is toch al een behoorlijk resultaat.’’
Volgens Geert Vervaeke van de KU Leuven is doorvragen de beste manier om een leugenaar te ontmaskeren. ,,Als een leugenaar altijd maar meer details moet verzinnen over zijn leugen, is de kans groot dat hij op den duur zichzelf gaat tegenspreken.’’
Iedereen liegt af en toe. ,,Helemaal niet liegen is zelfs ziekelijk gedrag’’, zegt Bruno Verschuere. ,,Er is berekend hoe vaak we, gemiddeld, een leugen vertellen. Dat blijkt zo’n 1,5 tot 2 keer per dag te zijn. Tot dat cijfer is men gekomen door studenten in een grootscheeps onderzoek een dagboek te laten bijhouden. Over alle sociale contacten van langer dan 10 minuten moesten ze voor zichzelf nagaan of ze de waarheid hadden verteld. In de meeste gevallen ging het, als ze logen, uiteraard om sociale leugens.’’
Vanaf wanneer je iemand een gepatenteerd leugenaar mag noemen, is wat onduidelijk. ,,Maar als iemand drie, vier keer meer liegt dan dit gemiddelde is er natuurlijk wel iets aan de hand. Je hebt ook echt ziekelijke leugenaars. Psychopaten gebruiken leugens expliciet om mensen te misleiden en naar hun hand te zetten. En dan heb je nog de fantasten, die zelf het onderscheid niet meer maken tussen waarheid en leugen en die op den duur zelf niet meer weten of ze aan het liegen zijn.’’
,,Er wordt vaak gezegd dat vrouwen vaker liegen, maar eigenlijk wordt dat in onderzoeken niet bevestigd’’, zegt Bruno Verschuere. ,,Wel is het zo dat vrouwen eerder sociale leugens blijken te vertellen die het belang van anderen dienen en die anderen op hun gemak stellen, terwijl mannen meer hun toevlucht nemen tot leugens uit eigenbelang.’’
Dat verschil is er al van op jonge leeftijd. In een Nederlands onderzoek bleken meisjes van zeven tot elf jaar positiever te reageren op ietwat teleurstellende cadeautjes dan jongens. Vrouwen voelen zich ook ongemakkelijker bij leugens, zowel wanneer ze die zelf vertellen als wanneer ze merken dat er tegen hen gelogen is. Al moet dat verschil tussen mannen en vrouwen ook wat genuanceerd worden, vindt Geert Vervaeke. ,,Als een vrouw liegt om de gevoelens van de ander te sparen, denkt ze ergens ook vanuit haar eigenbelang: ze wil dan vermijden dat ze in een conflict verwikkeld raakt.’’
Er is geen onderzoek dat bewijst dat politici meer liegen dan andere mensen, zegt Bruno Verschuere. ,,Wel worden publieke figuren makkelijker betrapt op leugens. Alleen al door de aard van hetgene waar ze over liegen: dat gaat immers iedereen aan. Een leugentje om bestwil tussen twee mensen, dat gaat niemand controleren. De uitspraken van een politicus kunnen door iedereen worden nagegaan. Dat geldt trouwens, bij uitbreiding, voor iedereen die in de publieke belangstelling staat.’’
Wetenschappers van de universiteit van Californië hadden vorige maand goed nieuws voor gepatenteerde leugenaars: ze kunnen er niks aan doen. De hersenen van leugenaars blijken anders in elkaar te zitten dan die van hun eerlijker medemensen. Leugenaars hebben tot 26 procent meer ,,witte stof’’ in hun hersenen en iets minder ,,grijze stof’’. Wat dat betreft zijn de hersenen van leugenaars juist het omgekeerde van die van autistische kindjes – die dan ook heel veel moeite hebben met liegen.
Ik moet op persoonlijk vlak veel beamen van hetgeen uit die onderzoeken blijkt, de meeste keren dat ik lieg is het puur uit eigenbelang. Als ik zo af en toe in de cut the crap modus ga en de waarheid zeg zoals ik ze zie dan wordt ik door veel mensen niet meer sympathiek gevonden, niet dat ik mij daaraan stoor, af en toe hou ik ervan om mensen te jennen ook al draait dat niet altijd uit in mijn voordeel want veel mensen hebben een groot ego en onthouden zoiets heel lang.
Wat betreft de dagelijkse frequentie van het liegen denk ik dat ik ver onder het gemiddelde zit want ik kan mij eerlijk gezegd niet meer herinneren wanneer ik nog gelogen heb. Verder denk ik dat ik een heel goede leugenaar ben, vooral als er veel van af hangt, dan komt mijn beste niveau naar boven.
Ik geloof ook dat ik heel goed ben in het ontmaskeren van leugenaars. Ik ben van nature nogal achterdochtig en ik geloof van mezelf dat het ingebakken zit in mijn instinct om leugens en mensen te doorzien want ik heb het vele malen ervaren toen ik nog naïever was dan vandaag de dag: telkens ik het gevoel had dat iemand stond te liegen tegen mij bleek het achteraf te kloppen.
Liegen jullie soms?
