Na aanleiding van een topic kruisbanden gescheurd, dacht ik dat het leuk was om hier wat informatie te beschrijven over deze ligamenten (bandjes).
Inleiding:
Ik heb mijn kruisbanden gescheurd ''je hoord het zo vaak'' en dan weten we gelijk oow dat zit ergen in je knie.
Maar zit hij precies en wat is nou zijn anatomischefunctie?
Dit ga ik jullie op een zo makelijk mogenlijke manier uitleggen.
De Ligamente Cruciata:
De kruisband heeft zijn naam te danken aan zijn kruisend verloop.
Hij wordt ook wel in het latijns Ligamente Cruciata genoemd.
De Ligg.Cruciata kun je verdelen in het ligament cruciata anterius (voorste) en ligament posterius (achterste).
[Afbeelding niet meer beschikbaar]
Ligging van Ligg. Cruciata:
Anterius:
Het ligg. anterius komt vanaf het gebied eminentia intercondylaris (gedeelte op het tibia plateau) Hij loopt hiervan naar de binnenzijde van laterale femurcondyle (buitenste onderbeen knobbel).
Posterius:
Deze komt vanaf het achterste gebied van eminentia intercondylaris.
Hij loopt vanaf hier naar de binnen zijde van mediale femurcondyle (binnenste onderbeen knobbel).
Bovenbeen (Femur):
Onderaand zie je de twee knobbels de femurcondylus lateralis en medialis.
Onderbeen (tibia + Fibula):
Tibiaplateau:
Het eminentia intercondylaris ligt tussen de twee misci die je links en rechts blauw gekleurd zijn.
Functie:
De voornaamste rol van de ligamente cruciata anter./Post. is het voorkomen van het verschuiven van het Tibia (onderbeen) ten opzichten van het Femur (Bovenbeen) ventraal (voren) of naar dorsaal (achter).
Waarom gekruist?:
Stel je voor dat het ligament cruciata anterius aan de voorkant van de knie zou liggen (buiten het knie gewricht)
In deze positie zou een flexi in het onder been onmogelijk zijn, omdat hij deze beweging dan zou verhinderen.
Doordat de ligg.cruciata anterius naar dorsaal(achter) binnenzijde femurcondylus laterlis heb je een betere bewegingsvrijheid.
Kort Samenvattende illustratie:
Kruisband letsel:
Letsels van de voorste kruisband kunnen we onderverdelen in twee groepen:
A. non-contact letsels, en
B. contact letsels.
De non-contact letsels komen, hoewel op het eerste gezicht misschien minder voor de hand liggend, beduidend meer voor dan de contact-letsels.
De non-contact letsels komen we vooral tegen bij sporten waar het bewegingspatroon zich kenmerkt door: a) veel kap-en-draai bewegingen, b) sterke deceleratie, c) veel draaimomenten (zie figuur 3), d) sprong bewegingen, met het bijbehorende moment van de landing, e) bewegingen waarbij de knie sterk gestrekt c.q. overstrekt wordt (zie figuur 4). Bij sommige sporten zien we een combinatie van deze factoren
[Afbeelding niet meer beschikbaar]
Een scheuring van een kruisband zal dan ook een vergroting van de beweeglijkheid geven in de richting die normaliter geremd wordt. (Zie plaatje) Bovendien zal een kruisbandletsel, zeker de ernstiger letsels, bijna altijd ook een meniscusletsel en soms ook een letsel van het kniekapsel tot gevolg hebben. Een bekend fenomeen is het "vrolijke drietal": een voorste kruisband scheur + een beschadiging van de binnen meniscus + een beschadiging van het achterste kniekapsel. Het voert te ver om hier nu verder op in te gaan.
[Afbeelding niet meer beschikbaar]
Symptomen:
De symptomen die optreden bij een letsel van de voorste kruisband kunnen per persoon sterk verschillen, maar over het algemeen zullen we de volgende verschijnselen, al of niet in combinatie met elkaar, kunnen waarnemen.
plotselinge pijn.
(een gevoel van) instabiliteit, het "er doorheen zakken".
het voelen van een "plop" of "knap" in de knie.
zwelling, direct of binnen 12 uur, a.g.v. een bloeding in het gewricht.
soms het "op slot zitten" van de knie.
het volledig buigen en/of strekken van de knie is niet, of alleen met pijn, mogelijk.
Wat te doen
In het acute stadium, gelden de algemene regels van de Eerste Hulp Bij Sport Ongevallen: Het RICE-principe. Het woord RICE staat voor ijs c.q. koelen. De individuele letters staan voor:
R- Rust (Referral to professional )
I - immobilisatie
C - compressi (drukverband aanleggen)
E - elevatie (hoogleggen en rust houden)
Verder is het van groot belang bij knieletsel om niet zelf maar iets te proberen, maar goede deskundige hulp in te roepen, en indien nodig de spoedpoli van een ziekenhuis te raadplegen.
Het is dus verstandig is om bij aanhoudende klachten een arts of sportfysiotherapeut te raadplegen.
In het post acute stadium zal het er van af hangen wat er al of niet beschadigd is. Bij een kruisbandletsel zal dat vaak uitdraaien op een operatieve ingreep. Vroeger was het zo dat ingrijpen binnen 24 uur de voorkeur had. Tegenwoordig heeft men deze weg verlaten. Operatieve behandeling kan uit verschillende vormen bestaan, varierend van het wederom vasthechten van een losgescheurde pees, tot het reconstrueren van een nieuwe kruisband, met behulp van een andere, in de buurt lopende, eigen pees, of het inbrengen van een prothese, een kunststof kruisband. (Zie figuur a) Na de operatie zal er dan nog een intensief revalidatie/oefen- en trainingstraject afgelegd moeten worden. dit is vergelijkbaar met het trject wat doorlpen wordt bij een niet-operatieve benadering. Het niet voldoende doorlopen van dit oefentraject (te snel weer beginnen) kan een herhaling van het letsel tot gevolg hebben. Iedereen heeft waarschijnlijk de beelden van Ruud van Nistelrooy (PSV) nog vers op het netvlies liggen. De totale revalidatie duurt zo'n 8 tot 10 maanden!
Daar waar er gekozen voor een niet-operatieve benadering, zal er een intensief programma van training in de zin van (sport)fysiotherapie en medische fitness volgen. (Zie figuur b) Naast de spierbalans tussen de spieren aan de voor- en achterzijde van het bovenbeen lijkt ook een goede strekking van de knie sterk bij te dragen tot een goed herstel van de knie. Daarbij zal voor een deel gebruik gemaakt worden van de "klassieke" fysiotherapie, maar zeer zeker van actieve oefentherapie, die zo veel mogelijk zelf uitgevoerd wordt en sport specifiek zal zijn. In onze praktijsituatie kunnen we dat optimaal aanbieden daar wij de beschikking hebben over ruime mogelijkheden voor wat betreft oefenruimten, en volledig ingerichte ruimten voor MTA = Medische Training en Arbeidsreïntegratie.
Figuur a
Figuur b
Preventie:
Preventief zijn er een aantal zaken van belang. Allereerst het dragen van braces. Tenzij het gaat om een brace die is voorgeschreven door een medisch specialist, zijn braces -misschien in tegenstelling tot wat u zou verwachten- voor de knie absoluut af te raden! Het kniegewricht is dusdanig complex, dat een brace nooit een optimale ondersteuning kan geven, zónder daarbij ander delen van de knie(functie) over te belasten, met alle risico's van dien. Uit het voorgaande blijkt al hoe belangrijk het is, zeker bij de "risico sporten" om een goede, evenwichtige training met een goede begeleiding aan te bieden.
Zoals al eerder aangegeven is de balans tussen de spiergroepen aan de voorzijde en de achterzijde van het bovenbeen, de quadriceps en de hamstrings, van groot belang. In het kader van de preventie is het daarom ook belangrijk deze beide spiergroepen te trainen, met name de hamstrings. De training dient dan in de eerste plaats te bestaan uit coördinatie-training (zie figuur 7) en pas in de tweede plaats uit training van de (absolute) kracht.
Fitness en revalidatietraining:
Eén opmerking ten aanzien van (herstel)oefeningen wil ik nog maken. Vaak krijgt men het advies om thuis strekoefeningen voor de knie uit te voeren, al of niet met gewicht. Zie figuur C. Dit advies wordt vaak al gegeven vóór een operatie of een behandeling bij de sportfysiotherapeut.
Op zich is er aan die oefening niets fout, maar wanneer alleen de voorkant van het bovenbeen getraind wordt is het risico niet denkbeeldig dat het normale krachtsevenwicht rond de knie verstoord wordt. Zoals al verteld is de balans in de krachtsverhouding tussen de spieren aan de voorkant (de quadriceps) en de spieren aan de achterkant (de hamstrings) van essentieel belang.
Bij het trainen van de quadriceps hoort altijd óók het trainen van de hamstrings. De oefening (Zie figuur D), de leg-curl of hamstring-curl is onlosmakelijk verbonden met de leg-extension. Wanneer het krachtsevenwicht rond de knie verstoord wordt zal dit alleen maar aanleiding geven tot meer blessures van de kruisbanden. Let wel: bij bestaande kruisband letsels is het verstandig om de hierboven beschreven oefeningen in principe zonder apparaten uit te voeren. Wanneer je een meer specifieke, of intensievere training, wilt volgen doe dat dan in overleg met een deskundige sportfysiotherapeut!
[Afbeelding niet meer beschikbaar]
Figuur c
Figuur D
Ik hoop dat hij nu compleet is en dat julli er iets aan hebben, er heeft wat tijd in gezeten maar dan heb je ook wat
Gr Guru
Inleiding:
Ik heb mijn kruisbanden gescheurd ''je hoord het zo vaak'' en dan weten we gelijk oow dat zit ergen in je knie.
Maar zit hij precies en wat is nou zijn anatomischefunctie?
Dit ga ik jullie op een zo makelijk mogenlijke manier uitleggen.
De Ligamente Cruciata:
De kruisband heeft zijn naam te danken aan zijn kruisend verloop.
Hij wordt ook wel in het latijns Ligamente Cruciata genoemd.
De Ligg.Cruciata kun je verdelen in het ligament cruciata anterius (voorste) en ligament posterius (achterste).
[Afbeelding niet meer beschikbaar]
Ligging van Ligg. Cruciata:
Anterius:
Het ligg. anterius komt vanaf het gebied eminentia intercondylaris (gedeelte op het tibia plateau) Hij loopt hiervan naar de binnenzijde van laterale femurcondyle (buitenste onderbeen knobbel).
Posterius:
Deze komt vanaf het achterste gebied van eminentia intercondylaris.
Hij loopt vanaf hier naar de binnen zijde van mediale femurcondyle (binnenste onderbeen knobbel).
Bovenbeen (Femur):
Onderaand zie je de twee knobbels de femurcondylus lateralis en medialis.
Onderbeen (tibia + Fibula):
Tibiaplateau:
Het eminentia intercondylaris ligt tussen de twee misci die je links en rechts blauw gekleurd zijn.
Functie:
De voornaamste rol van de ligamente cruciata anter./Post. is het voorkomen van het verschuiven van het Tibia (onderbeen) ten opzichten van het Femur (Bovenbeen) ventraal (voren) of naar dorsaal (achter).
Waarom gekruist?:
Stel je voor dat het ligament cruciata anterius aan de voorkant van de knie zou liggen (buiten het knie gewricht)
In deze positie zou een flexi in het onder been onmogelijk zijn, omdat hij deze beweging dan zou verhinderen.
Doordat de ligg.cruciata anterius naar dorsaal(achter) binnenzijde femurcondylus laterlis heb je een betere bewegingsvrijheid.
Kort Samenvattende illustratie:
Kruisband letsel:
Letsels van de voorste kruisband kunnen we onderverdelen in twee groepen:
A. non-contact letsels, en
B. contact letsels.
De non-contact letsels komen, hoewel op het eerste gezicht misschien minder voor de hand liggend, beduidend meer voor dan de contact-letsels.
De non-contact letsels komen we vooral tegen bij sporten waar het bewegingspatroon zich kenmerkt door: a) veel kap-en-draai bewegingen, b) sterke deceleratie, c) veel draaimomenten (zie figuur 3), d) sprong bewegingen, met het bijbehorende moment van de landing, e) bewegingen waarbij de knie sterk gestrekt c.q. overstrekt wordt (zie figuur 4). Bij sommige sporten zien we een combinatie van deze factoren
[Afbeelding niet meer beschikbaar]
Een scheuring van een kruisband zal dan ook een vergroting van de beweeglijkheid geven in de richting die normaliter geremd wordt. (Zie plaatje) Bovendien zal een kruisbandletsel, zeker de ernstiger letsels, bijna altijd ook een meniscusletsel en soms ook een letsel van het kniekapsel tot gevolg hebben. Een bekend fenomeen is het "vrolijke drietal": een voorste kruisband scheur + een beschadiging van de binnen meniscus + een beschadiging van het achterste kniekapsel. Het voert te ver om hier nu verder op in te gaan.
[Afbeelding niet meer beschikbaar]
Symptomen:
De symptomen die optreden bij een letsel van de voorste kruisband kunnen per persoon sterk verschillen, maar over het algemeen zullen we de volgende verschijnselen, al of niet in combinatie met elkaar, kunnen waarnemen.
plotselinge pijn.
(een gevoel van) instabiliteit, het "er doorheen zakken".
het voelen van een "plop" of "knap" in de knie.
zwelling, direct of binnen 12 uur, a.g.v. een bloeding in het gewricht.
soms het "op slot zitten" van de knie.
het volledig buigen en/of strekken van de knie is niet, of alleen met pijn, mogelijk.
Wat te doen
In het acute stadium, gelden de algemene regels van de Eerste Hulp Bij Sport Ongevallen: Het RICE-principe. Het woord RICE staat voor ijs c.q. koelen. De individuele letters staan voor:
R- Rust (Referral to professional )
I - immobilisatie
C - compressi (drukverband aanleggen)
E - elevatie (hoogleggen en rust houden)
Verder is het van groot belang bij knieletsel om niet zelf maar iets te proberen, maar goede deskundige hulp in te roepen, en indien nodig de spoedpoli van een ziekenhuis te raadplegen.
Het is dus verstandig is om bij aanhoudende klachten een arts of sportfysiotherapeut te raadplegen.
In het post acute stadium zal het er van af hangen wat er al of niet beschadigd is. Bij een kruisbandletsel zal dat vaak uitdraaien op een operatieve ingreep. Vroeger was het zo dat ingrijpen binnen 24 uur de voorkeur had. Tegenwoordig heeft men deze weg verlaten. Operatieve behandeling kan uit verschillende vormen bestaan, varierend van het wederom vasthechten van een losgescheurde pees, tot het reconstrueren van een nieuwe kruisband, met behulp van een andere, in de buurt lopende, eigen pees, of het inbrengen van een prothese, een kunststof kruisband. (Zie figuur a) Na de operatie zal er dan nog een intensief revalidatie/oefen- en trainingstraject afgelegd moeten worden. dit is vergelijkbaar met het trject wat doorlpen wordt bij een niet-operatieve benadering. Het niet voldoende doorlopen van dit oefentraject (te snel weer beginnen) kan een herhaling van het letsel tot gevolg hebben. Iedereen heeft waarschijnlijk de beelden van Ruud van Nistelrooy (PSV) nog vers op het netvlies liggen. De totale revalidatie duurt zo'n 8 tot 10 maanden!
Daar waar er gekozen voor een niet-operatieve benadering, zal er een intensief programma van training in de zin van (sport)fysiotherapie en medische fitness volgen. (Zie figuur b) Naast de spierbalans tussen de spieren aan de voor- en achterzijde van het bovenbeen lijkt ook een goede strekking van de knie sterk bij te dragen tot een goed herstel van de knie. Daarbij zal voor een deel gebruik gemaakt worden van de "klassieke" fysiotherapie, maar zeer zeker van actieve oefentherapie, die zo veel mogelijk zelf uitgevoerd wordt en sport specifiek zal zijn. In onze praktijsituatie kunnen we dat optimaal aanbieden daar wij de beschikking hebben over ruime mogelijkheden voor wat betreft oefenruimten, en volledig ingerichte ruimten voor MTA = Medische Training en Arbeidsreïntegratie.
Figuur a
Figuur b
Preventie:
Preventief zijn er een aantal zaken van belang. Allereerst het dragen van braces. Tenzij het gaat om een brace die is voorgeschreven door een medisch specialist, zijn braces -misschien in tegenstelling tot wat u zou verwachten- voor de knie absoluut af te raden! Het kniegewricht is dusdanig complex, dat een brace nooit een optimale ondersteuning kan geven, zónder daarbij ander delen van de knie(functie) over te belasten, met alle risico's van dien. Uit het voorgaande blijkt al hoe belangrijk het is, zeker bij de "risico sporten" om een goede, evenwichtige training met een goede begeleiding aan te bieden.
Zoals al eerder aangegeven is de balans tussen de spiergroepen aan de voorzijde en de achterzijde van het bovenbeen, de quadriceps en de hamstrings, van groot belang. In het kader van de preventie is het daarom ook belangrijk deze beide spiergroepen te trainen, met name de hamstrings. De training dient dan in de eerste plaats te bestaan uit coördinatie-training (zie figuur 7) en pas in de tweede plaats uit training van de (absolute) kracht.
Fitness en revalidatietraining:
Eén opmerking ten aanzien van (herstel)oefeningen wil ik nog maken. Vaak krijgt men het advies om thuis strekoefeningen voor de knie uit te voeren, al of niet met gewicht. Zie figuur C. Dit advies wordt vaak al gegeven vóór een operatie of een behandeling bij de sportfysiotherapeut.
Op zich is er aan die oefening niets fout, maar wanneer alleen de voorkant van het bovenbeen getraind wordt is het risico niet denkbeeldig dat het normale krachtsevenwicht rond de knie verstoord wordt. Zoals al verteld is de balans in de krachtsverhouding tussen de spieren aan de voorkant (de quadriceps) en de spieren aan de achterkant (de hamstrings) van essentieel belang.
Bij het trainen van de quadriceps hoort altijd óók het trainen van de hamstrings. De oefening (Zie figuur D), de leg-curl of hamstring-curl is onlosmakelijk verbonden met de leg-extension. Wanneer het krachtsevenwicht rond de knie verstoord wordt zal dit alleen maar aanleiding geven tot meer blessures van de kruisbanden. Let wel: bij bestaande kruisband letsels is het verstandig om de hierboven beschreven oefeningen in principe zonder apparaten uit te voeren. Wanneer je een meer specifieke, of intensievere training, wilt volgen doe dat dan in overleg met een deskundige sportfysiotherapeut!
[Afbeelding niet meer beschikbaar]
Figuur c
Figuur D
Ik hoop dat hij nu compleet is en dat julli er iets aan hebben, er heeft wat tijd in gezeten maar dan heb je ook wat
Gr Guru
