- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
Sticky Tweede Kamer/ NL Politiek
- Topic starter Derksen
- Startdatum
- Recente activiteit Recente activiteit:
- Reacties 20.574
- Weergaven 655.712
- Volgers 100
-
- Tags
- tweede
- Lid sinds
- 19 jan 2015
- Berichten
- 26.824
- Waardering
- 25.458
- Lengte
- 1m83
Wat erg, alles maar dan ook alles staat daar:De puinhopen van acht jaar Paars
VI Landbouw, ruimtelijke ordening, nutsbedrijven en infrastructuur
Pim Fortuyn, De puinhopen van acht jaar Paars · dbnl
www.dbnl.org
Drama landbouwsubsidies;
Werken met boeren ipv tegen boeren;
Geen strenger regime voor NL dan buitenlandse boeren;
Kleinschalige bedrijven;
Maar ook grote bedrijven, waar t/m de slacht alles gebeurt;
In beginsel aan de markt overlaten;
Kok is een c**k;
Lubbers ook een lul.
Aanbevolen link! Dank!
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
Dit alsmede het volledig willen afschaffen van EU subsidies en de eigen broek ophouden zorgde toen wel voor enige consternatie dacht ik. Ook al beloofde ons Pim dat het een "warme sanering" zou worden en o.a. de RABO proactief zou moeten helpen.
Al heeft hij wel goede punten vind ik, het systeem is verrot/ failliet.
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
040B
Freaky Bodybuilder
- Lid sinds
- 3 aug 2015
- Berichten
- 5.199
- Waardering
- 9.088
- Lengte
- 1m80
- Massa
- 89kg
Je kunt van hem vinden wat je wil, maar Rutte is een prima politicus.
Dat andere balletje vooral een narcist die de kamer ziet als een podium. Een altaar voor zijn zelfverheerlijking.
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
Je typt de woorden uit mijn toetsenbord. Ook mooi dat Rutte tussen neus en lippen zegt of wil je alleen naar jezelf luisteren. Hij speelt met hem.
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
- Lid sinds
- 25 sep 2016
- Berichten
- 26.785
- Waardering
- 46.989
- Lengte
- 1m89
- Massa
- 117kg
- Vetpercentage
- 12%
Vieze jij
Huge Freak
- Lid sinds
- 3 okt 2012
- Berichten
- 7.080
- Waardering
- 9.714
- Lengte
- 1m92
- Massa
- 130kg
- Vetpercentage
- 14%
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
Campagne tegen nepnieuws bij verkiezingen
De regering wil burgers bewuster gaan maken van desinformatie en nepnieuws rond verkiezingen.
Van desinformatie en nepnieuws naar het bredere begrip junknieuws
Desinformatie en nepnieuws zijn hedendaagse fenomenen met een rijke historie. Desinformatie, of de opzettelijke introductie van foutieve informatie met het doel schade te berokkenen, kent verschillende recentelijke en historische voorbeelden van met name buitenlandse inmenging in nationale mediasystemen met als doel om verdeeldheid te zaaien. In de jaren 80 verspreidde de Russische campagne ‘Operation Infektion’ het gerucht dat het HIV-virus zou voortkomen uit lab-experimenten met biochemische wapens in de Verenigde Staten. Het verhaal werd opgepikt door gerenommeerde nieuwsmedia en zelfs in het avondjournaal uitgezonden.
Tegenwoordig omvatten nationale medialandschappen ook globale sociale mediaplatforms zoals Twitter en Facebook. In 2018 werd bekend dat een trollenfabriek in Sint-Petersburg met de naam ‘Internet Research Agency’ actief desinformatie verspreidde over de MH17 ramp op sociale media. Waar een dataset met de twitterberichten (‘tweets’) die vanuit deze trollenfabriek werden verzonden destijds werd vrijgegeven om onderzoek te doen naar mogelijke inmenging in de Amerikaanse verkiezingen, bleken de trollen juist het actiefst te zijn geweest op de dag van en de twee dagen na het neerhalen van MH17, overigens hoofdzakelijk in het Russisch en slechts marginaal in het Nederlands (Noorda en van de Ven 2019).
Nepnieuws, ofwel gefingeerde verhalen in de gedaante van een nieuwsbericht, zien we door de jaren heen telkens verschijnen bij de introductie van nieuwe mediatechnologieën in de journalistiek, zoals bij de ‘broadsheet’ kranten van eeuwen geleden tot de meer recentelijk in de ‘blogosphere’. De term nepnieuws kennen we ook als aantijging, waarbij nieuwsorganisaties wordt verweten nep -fake news- of zelfs leugenachtig te zijn- ‘der Lügenpresse’. Dit gebruik van de term nepnieuws kent een duistere geschiedenis die in de literatuur vooral wordt geassocieerd met autoritaire regimes of met populistische aanvallen op zogenaamde ‘elite media’.
Vandaag de dag spelen sociale media platforms een belangrijke rol bij zowel desinformatie als bij nepnieuws in beide betekenissen. Zoals besproken in theoretisch en empirisch onderzoek naar dit onderwerp, hebben sociale media de inmenging van buitenlandse desinformatie-operaties in nationale mediaslandschappen mogelijk gemaakt. Daarnaast hebben deze platforms de wijdverbreide circulatie van gefingeerde content gefaciliteerd, en bovendien ruimte geboden aan tendentieuze nieuwscommentatoren -veelal met een omvangrijk publiek- die de mainstream media als nepnieuws bestempelen.
Wereldwijd worden desinformatie en nepnieuws vooral gezamenlijk bestudeerd, maar het is relevant om deze fenomenen ook apart te bezien. Zoals in eerder onderzoek beschreven is in Nederland vrijwel geen bewijs voor buitenlandse desinformatie te vinden en zijn voorbeelden van Nederlandse spelers die Russische desinformatie-tactieken toepassen ook maar zelden gedocumenteerd. In tegenstelling tot de situatie in de VS, waar het meeste onderzoek naar verricht is, is er in Nederland ook geen sprake van de opkomst van namaak-nieuwsorganisaties of ‘fake’ actiegroepen die doen alsof zij sociale groepen of doelen representeren. Sterker nog, wanneer men nauwe definities hanteert van desinformatie en nepnieuws is er nauwelijks zoiets te vinden in Nederland.
Maar definities van nepnieuws en met name het aanpalende ‘junknieuws’ worden vaak juist verruimd, en omvatten dan naast desinformatie ook complottheorie, clickbait, alsmede extremistische, sensationalistische, tendentieuze en politiek sterk gekleurde (‘hyperpartisan’) bronnen en verhalen. Daarnaast kennen sociale media het probleem van de ‘artificiële amplificatie’, waarbij accounts en content door middel van nep-volgers en -likes populairder lijken dan ze in werkelijkheid zijn en daarmee symbolische macht verwerven. Toen het beroemde artikel van Buzzfeed News in oktober 2016 vaststelde dat nepnieuws het in de VS in de aanloop naar de presidentiële verkiezingen beter deed dan mainstream nieuws op Facebook, omvatte de definitie waarop de studie gebaseerd was ook clickbait en politiek sterk gekleurde bronnen. Wanneer we met die ruimere blik naar de situatie in Nederland kijken, treffen we wel degelijk junknieuws aan.
Eerdere studies hebben geconcludeerd dat Nederlanders grootverbruikers zijn van clickbait en zogenaamde junk content. Daarnaast is er sprake van een aantal zeer populaire tendentieuze en nieuws-achtige bronnen, vooral aan de rechterzijde van het politieke spectrum. Tenslotte zijn er al incidenten gerapporteerd met nepvolgers en -fans van Nederlandse politici en muzikanten. Uit onderzoek blijkt dat clickbait meer gelezen wordt dan mainstream nieuws, maar er is dan ook meer van in absolute aantallen. Nieuws aangeboden door commerciële en publieke partijen wordt nog altijd in grotere getalen genoemd, geliket en gedeeld dan tendentieuze bronnen, hoewel bronnen uit die laatste categorie zeker rondom verkiezingen veel circuleren. Het kunstmatig opvijzelen van online impact kan op korte termijn iemands imago een boost geven maar leidt tot mini-schandalen wanneer nepvolgers worden ontmaskerd door nieuwe online detectietools en datajournalistiek.
Tegenwoordig omvatten nationale medialandschappen ook globale sociale mediaplatforms zoals Twitter en Facebook. In 2018 werd bekend dat een trollenfabriek in Sint-Petersburg met de naam ‘Internet Research Agency’ actief desinformatie verspreidde over de MH17 ramp op sociale media. Waar een dataset met de twitterberichten (‘tweets’) die vanuit deze trollenfabriek werden verzonden destijds werd vrijgegeven om onderzoek te doen naar mogelijke inmenging in de Amerikaanse verkiezingen, bleken de trollen juist het actiefst te zijn geweest op de dag van en de twee dagen na het neerhalen van MH17, overigens hoofdzakelijk in het Russisch en slechts marginaal in het Nederlands (Noorda en van de Ven 2019).
Nepnieuws, ofwel gefingeerde verhalen in de gedaante van een nieuwsbericht, zien we door de jaren heen telkens verschijnen bij de introductie van nieuwe mediatechnologieën in de journalistiek, zoals bij de ‘broadsheet’ kranten van eeuwen geleden tot de meer recentelijk in de ‘blogosphere’. De term nepnieuws kennen we ook als aantijging, waarbij nieuwsorganisaties wordt verweten nep -fake news- of zelfs leugenachtig te zijn- ‘der Lügenpresse’. Dit gebruik van de term nepnieuws kent een duistere geschiedenis die in de literatuur vooral wordt geassocieerd met autoritaire regimes of met populistische aanvallen op zogenaamde ‘elite media’.
Vandaag de dag spelen sociale media platforms een belangrijke rol bij zowel desinformatie als bij nepnieuws in beide betekenissen. Zoals besproken in theoretisch en empirisch onderzoek naar dit onderwerp, hebben sociale media de inmenging van buitenlandse desinformatie-operaties in nationale mediaslandschappen mogelijk gemaakt. Daarnaast hebben deze platforms de wijdverbreide circulatie van gefingeerde content gefaciliteerd, en bovendien ruimte geboden aan tendentieuze nieuwscommentatoren -veelal met een omvangrijk publiek- die de mainstream media als nepnieuws bestempelen.
Wereldwijd worden desinformatie en nepnieuws vooral gezamenlijk bestudeerd, maar het is relevant om deze fenomenen ook apart te bezien. Zoals in eerder onderzoek beschreven is in Nederland vrijwel geen bewijs voor buitenlandse desinformatie te vinden en zijn voorbeelden van Nederlandse spelers die Russische desinformatie-tactieken toepassen ook maar zelden gedocumenteerd. In tegenstelling tot de situatie in de VS, waar het meeste onderzoek naar verricht is, is er in Nederland ook geen sprake van de opkomst van namaak-nieuwsorganisaties of ‘fake’ actiegroepen die doen alsof zij sociale groepen of doelen representeren. Sterker nog, wanneer men nauwe definities hanteert van desinformatie en nepnieuws is er nauwelijks zoiets te vinden in Nederland.
Maar definities van nepnieuws en met name het aanpalende ‘junknieuws’ worden vaak juist verruimd, en omvatten dan naast desinformatie ook complottheorie, clickbait, alsmede extremistische, sensationalistische, tendentieuze en politiek sterk gekleurde (‘hyperpartisan’) bronnen en verhalen. Daarnaast kennen sociale media het probleem van de ‘artificiële amplificatie’, waarbij accounts en content door middel van nep-volgers en -likes populairder lijken dan ze in werkelijkheid zijn en daarmee symbolische macht verwerven. Toen het beroemde artikel van Buzzfeed News in oktober 2016 vaststelde dat nepnieuws het in de VS in de aanloop naar de presidentiële verkiezingen beter deed dan mainstream nieuws op Facebook, omvatte de definitie waarop de studie gebaseerd was ook clickbait en politiek sterk gekleurde bronnen. Wanneer we met die ruimere blik naar de situatie in Nederland kijken, treffen we wel degelijk junknieuws aan.
Eerdere studies hebben geconcludeerd dat Nederlanders grootverbruikers zijn van clickbait en zogenaamde junk content. Daarnaast is er sprake van een aantal zeer populaire tendentieuze en nieuws-achtige bronnen, vooral aan de rechterzijde van het politieke spectrum. Tenslotte zijn er al incidenten gerapporteerd met nepvolgers en -fans van Nederlandse politici en muzikanten. Uit onderzoek blijkt dat clickbait meer gelezen wordt dan mainstream nieuws, maar er is dan ook meer van in absolute aantallen. Nieuws aangeboden door commerciële en publieke partijen wordt nog altijd in grotere getalen genoemd, geliket en gedeeld dan tendentieuze bronnen, hoewel bronnen uit die laatste categorie zeker rondom verkiezingen veel circuleren. Het kunstmatig opvijzelen van online impact kan op korte termijn iemands imago een boost geven maar leidt tot mini-schandalen wanneer nepvolgers worden ontmaskerd door nieuwe online detectietools en datajournalistiek.
Bevindingen in het kort
Deze studie bestaat uit een reeks empirische casussen omtrent het engagement met nep/junknieuws (in de rest van deze samenvatting kortweg aangeduid als junknieuws), evenals politiek sterk gekleurde (‘hyperpartisan’) en tendentieuze bronnen, in Nederlandse politieke arena’s op sociale media tijdens twee verkiezingen in 2019. Deze arena’s zijn afgebakend middels zoekopdrachten naar de namen van de politici en politieke partijen, en sociale kwesties. Sommige van deze kwesties zijn gerelateerd aan de verkiezingen (zoals EU) en andere zijn controversiëler van aard (zoals Zwarte Piet). Hier zijn de bevindingen samengevat, conclusies per platform kort beschreven, en tenslotte in perspectief geplaatst met een bespreking van de beleidsaanbevelingen.
Vraag: In hoeverre resoneren desinformatie en zogenaamd junknieuws in de online politieke arena’s op sociale media, voor en tijdens de Provinciale Statenverkiezingen en Europese Parlementsverkiezingen van 2019 in Nederland?
Beknopte conclusies per platform
Facebook: een vruchtbare bodem voor junknieuws
De studie van Facebook is inhoudelijk gebaseerd op (data-)journalisiek van Buzzfeed News en NRC Handelsblad, maar waar Buzzfeed opzettelijke desinformatie heeft aangetroffen in hun studie in de Verenigde Staten komt in onze data gericht op Nederland geen desinformatie voor. Het onderzoek bevestigt wel de reputatie van Facebook als vruchtbare bodem voor junknieuws in vergelijking met andere platforms en toont aan dat ondanks de initiatieven die het platform heeft genomen om dergelijke content te weren en verwijderen, deze nog steeds op het platform circuleert. Sterker nog, waar de NRC concludeerde dat ‘hoogstens tien procent” (Kist & Zantingh 2017) van de nieuwsconsumptie politiek sterk gekleurde en tendentieuze content betrof, zien wij in onze analyse (die iets meer dan een jaar later plaatsvond) dat dit aandeel is gestegen tot 25%.
Alhoewel een deel van het verschil in bevindingen kan worden toegeschreven aan verschillen in de criteria voor het categoriseren van de content, is te concluderen dat zelfs als junknieuws in de minderheid is, het zeker niet marginaal is. Junknieuws neemt toe in het Nederlandse medialandschap en wordt soms net zoveel gedeeld en geliket als mainstream nieuws. Het verdient aanbeveling om dergelijke interactie (ook wel aangeduid met de term ‘engagement’) met junknieuws nader te analyseren om te zien wat dit in de praktijk betekent. Interactie met een bepaald artikel -bijvoorbeeld door het artikel te delen- betekent niet per definitie dat die gebruiker de inhoud van het artikel steunt. Nu we zien dat junknieuws een belangrijke factor is op Facebook, is het van belang de motivatie van het deelgedrag beter te doorgronden om te kunnen vaststellen welke rol het speelt in het politieke debat.
Terwijl Facebook een stevige onderstroom kent van junknieuws waarbinnen sterk politiek gekleurd nieuws en een aantal complotwebsites circuleren, is er geen reden om aan te nemen dat junknieuws een grote rol heeft gespeeld in het nieuws over de verkiezingen in Nederland in 2019, zoals dit tijdens de aanloop van de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016 in de Verenigde Staten wel het geval was. Onze studie toont aan dat er geen onmiddellijke aanleiding is voor zorgen over de rol van desinformatie bij Nederlandse verkiezingen, maar dat junknieuws wel een groeiende factor is die kritisch moet worden gevolgd.
Google Web Search: zoekopdrachten in spreektaal resulteren in junknieuws
De Google zoekmachine-studie draait om het lokaliseren van nep/junknieuws in de eerste twintig Google.nl zoekresultaten voor zoekopdrachten die te maken hebben met Nederlandse politieke partijen en hun belangrijkste kwesties tijdens de provinciale staten- en Europese parlementsverkiezingen van 2019. De zoekopdrachten zijn geformuleerd door de namen van de politieke partijen te combineren met sleutelwoorden voor bepaalde kwesties. Hierbij is gekozen om zowel ‘officiële taal’ te verzamelen uit de partijprogramma’s, als ‘spreektaal’ uit de commentaren op de Facebookpagina’s van de verschillende partijen rond de Provinciale Statenverkiezingen, om deze ook onderling met elkaar te kunnen vergelijken. Onze resultaten tonen aan dat de junknieuws websites die aanwezig zijn in de Google.nl zoekresultaten voor politieke zoekopdrachten vrijwel uitsluitend politiek sterk gekleurde (hyperpartisan) bronnen betreffen, en niet zozeer bronnen die desinformatie, complottheorie of clickbait verspreiden. Er zijn geen nepactiegroepen of buitenlandse desinformatiebronnen gevonden.
Zoekopdrachten naar kwesties in combinatie met de namen van centrum-rechtse en rechtse partijen resulteren in meerdere mate in junknieuwsbronnen dan zoekopdrachten waarin centrum-links of linkse partijen genoemd worden. Op google.nl is er een aanzienlijke kans dat een zoekopdracht met naam van een rechtse partij en hun kwesties leidt tot junknieuws in de top zoekresultaten. Een andere bevinding is dat de aanwezigheid van junknieuws in de zoekresultaten niet stabiel is, maar varieert door de tijd heen. Voor de Provinciale Statenverkiezingen zien we meer junknieuws in de topresultaten tijdens de dagen voorafgaand aan de verkiezingen, om tijdens de verkiezingen en direct daarna van de radar te verdwijnen (zoals duidelijk te zien rond de kwestie migratie). Bij de EU-verkiezingen is het effect precies tegenovergesteld, en zijn junk nieuwsbronnen vooral prominent aanwezig in de top- zoekresultaten op de dag na de verkiezingen.
Wanneer we de resultaten van de twee soorten zoekopdrachten (resp. gebaseerd op officiële taal uit partijprogramma’s en spreektaal uit Facebook commentaren) met elkaar vergelijken, zien we dat een zoekopdracht die is geformuleerd in spreektaal leidt tot een hoger percentage junknieuws in de resultaten, bijvoorbeeld waar het gaat om migratie. In andere woorden: spreektaal leidt tot gekleurder nieuws in de resultaten dan ‘officiële’ partijprogramma-taal.
Twitter: junknieuws en trol-activiteit rond polariserende kwesties
In de Twitter-studie hebben we gekeken naar de aanwezigheid van junknieuws, tendentieus nieuws en trol-achtige activiteit tijdens de campagneperiodes van de Provinciale Statenverkiezingen en Europese Parlementsverkiezingen in Nederland in 2019. Tijdens de Provinciale Statenverkiezingen is trol-achtige activiteit aangetroffen rond zowel politieke thema’s (zoals de verkiezingen zelf en de partijleiders) als polariserende kwesties zoals MH17, Zwarte Piet en de aanslag in Utrecht. Trol-achtige activiteit verwijst naar een aantal indicatoren in twittergedrag, waarvan de belangrijkste een opvallend hoog aantal tweets in een heel korte periode is. Uit de analyse blijkt dat veertien trol-achtige twittergebruikers rond al deze thema’s actief waren, en maar liefst 29 waren actief rond vier van de vijf thema’s. Vier van deze trol- achtige twitterprofielen waren nog altijd (of wederom) actief tijdens de Europese verkiezingen. Deze trol-achtige gebruikersprofielen verspreidden vooral sterk politiek gekleurde en tendentieuze bronnen, gevolgd door complotwebsites.
Rond polariserende kwesties is in beide campagneperiodes activiteit waargenomen waarin junknieuws een aanzienlijke rol speelt.
Tijdens de Provinciale Staten campagneperiode waren de kwesties Zwarte Piet en MH17 actief, ook al vindt het Sinterklaasfeest in december plaats en was er in die periode geen MH17 herdenking. Tendentieuze en politiek sterk gekleurde bronnen worden door trol-achtige gebruikers het meest verspreid, gevolgd door complottheorie-bronnen die vooral rond tragedies (MH17 en Utrecht) circuleren. De pro-Russische site novini.nl, die op verhaal-niveau laveert tussen sterk politiek gekleurd, complottheorie en desinformatie, is door trol-achtige gebruikers rond alle kwesties gedeeld, in het bijzonder rond MH17 en slechts marginaal rond de politieke leiders. Tijdens de Europese Verkiezingsperiode was op verschillende momenten junknieuws zelfs prominenter aanwezig dan mainstreamnieuws rond de polariserende onderwerpen Zwarte Piet en MH17. Belangrijk hierbij aan te merken is dat dit vooral is veroorzaakt door een afname van mainstream media-aandacht voor deze onderwerpen in deze periodes, terwijl junknieuws-aandacht actief blijft en daar de polarisatie voedt.
Gebaseerd op deze resultaten lijkt de Nederlandse Twittersfeer geen algemeen desinformatie- probleem te hebben, al zijn er trol-achtige gebruikers actief die bepaalde stemmen en bronnen kracht bijzetten. Hoewel we geen professionele of grootschalige trollencampagne hebben aangetroffen, is er wel trol-achtige activiteit gesignaleerd die zich uitstrekte over meerdere kwesties. Deze trol-achtige activiteit is afkomstig van verschillende soorten gebruiksprofielen, zowel in de vorm van geautomatiseerde ‘bots’ als van schijnbaar semi-geautomatiseerde profielen die een combinatie tonen van automatisch retweeten en het posten van originele content. Rond polariserende thema’s blijft de activiteit in junknieuws en tendentieuze nieuwsbronnen stabiel (hoe marginaal ook) in beide onderzoeksperioden, hetgeen suggereert dat deze kwesties in junknieuws het gehele jaar leven en niet alleen in het verwachte seizoen (november/december voor Zwarte Piet en juli voor MH17).
Instagram: rechtse mediasfeer en tekenen van artificiële amplificatie
De Instagramstudie onderzoekt vanuit drie invalshoeken de aanwezigheid (en afwezigheid) van desinformatie: op post-niveau, kijkend naar de circulatie van junknieuws in politieke arena’s, op bron-niveau door de volgers te vergelijken van Nederlandse politieke partijen en politiek leiders met die van junknieuwsbronnen, en op activiteit-niveau, middels de detectie van artificiële amplificatietactieken zoals nepvolgers van politieke partijen en leiders. In het algemeen troffen wij op Instagram een ‘gezonde’ politieke arena aan met slechts een klein aantal voorbeelden van junknieuws en artificiële amplificatie. De overgrote meerderheid van de meest ‘gelikete’ content in de Nederlandse politieke arena betreft geen junknieuws, al zien we rond rechtse politici en een aantal kwesties wel een kleine hoeveelheid politiek sterk gekleurde en tendentieuze content. Voor het publiek van de politieke partijen en leiders was ook op Instagram in beide periodes mainstreamnieuws prominenter aanwezig dan junknieuws. Kijkend naar gebruikers van het platform die actief zijn geweest rond politieke partijen en leiders, zien wij een schijnbaar authentiek publiek met vrijwel geen tekenen van artificiële activiteit.
Binnen een in het algemeen relatief gezonde politieke arena over vrijwel het gehele politieke spectrum, is er alleen bij uiterst rechts enige verdachte activiteit waargenomen. Zo zien we rond politieke entiteiten aan de rechterzijde van het politieke spectrum meer circulatie van junknieuwsbronnen. Daarnaast zien we alleen bij deze entiteiten enige signalen van artificiële activiteit. Ook wanneer we kijken naar volgers zien we dat de politieke partijen en politici aan de rechterzijde van het politieke spectrum een uniek volgers-signatuur hebben. Zij zijn ook kijkend naar co-volgers (dit zijn volgers die zowel een nieuwsbron als een politieke partij of leider volgen) relatief nauwer verbonden met junknieuws en politiek sterk gekleurde nieuwsbronnen dan partijen en politici elders op het politieke spectrum. De artificiële activiteit die we hier aantreffen is in lijn met het schandaal in 2015, wanneer na verwijdering van nepvolgers op Twitter bleek dat ook in de Nederlandse politiek van dergelijke artificiële amplificatietechnieken gebruik was gemaakt.
Reddit en 4chan: YouTube video’s als nieuwsbron dragen bij aan polarisatie
Hoewel Reddit en 4chan vaak worden beschreven als alternatieve zones op het web, laten de resultaten van onze studie van deze platforms geen groot aandeel van alternatieve nieuwsnetwerken zien die desinformatie verspreiden binnen deze platforms in de Nederlandse context. Naast een paar voorbeelden waarin de pro-Russische site novini.nl een rol speelt en verdachte activiteiten vanuit één Reddit account, zien we hier geen gecoördineerde campagnes van kwaadwillende gebruikers die links posten naar desinformatie. Er is zeker junk content te vinden, maar vergeleken met de algehele activiteit blijft het aandeel daarvan marginaal. Met name Reddit lijkt goed weerbaar tegen de circulatie van desinformatie.
Wat wel uit het onderzoek naar voren komt zijn de verschillende typen junknieuws van politiek sterk gekleurde aard, die met name op 4chan/pol/ zijn aangetroffen. Dit zijn hoofdzakelijk links naar tendentieuze en politiek sterk gekleurde bronnen als The Post Online en De Dagelijkse Standaard, maar ook complottheorie op NineForNews. Deze rechtse bias was te verwachten op 4chan/pol/ dat bekend staat als uiterst-rechtse hub, maar voor Reddit lag het minder voor de hand omdat we daar een politiek diverse set sub-Reddits als startpunt hebben genomen. Hoewel het problematisch is om nieuwsbronnen als “nep” te bestempelen, treffen we op die bronnen wel degelijk polariserende content aan. De artikelen die de meeste gebruiksinteractie vertonen gaan dan ook vaker over onderwerpen als migratie en de Islam dan over geopolitieke events als Russische inmenging of MH17.
Desalniettemin blijft het vooral populair om te linken naar gevestigde nieuwsbronnen als NOS.nl, op zowel 4chan/pol/ als Reddit. Dit gaat tegen de verwachtingen in, gezien het “fringe” karakter dat vaak wordt toegeschreven aan deze platforms en hun anonieme gebruikers waarbij ook het verwijzen naar marginale of alternatieve kennisbronnen kan worden verwacht. Onze bevindingen weerleggen deze aannames echter en laten zien dat mainstream bronnen minstens enige autoriteit genieten op deze online platforms. Belangrijk hierbij op te merken is dat wij niet hebben onderzocht hoe de mainstream websites zijn besproken. Zo kunnen we verwachten dat NOS.nl op Reddit wordt behandeld als een betrouwbare bron, terwijl deze op 4chan/pol/ wellicht enkel wordt geridiculiseerd of zelfs bestempeld als “nepnieuws”.
Tenslotte is het belangrijk om reguliere nieuwsbronnen niet te beschouwen als de enige bron van nieuwsvoorziening op het web. Zo hebben we kunnen vaststellen dat YouTube is uitgegroeid tot een bijzonder grote speler in nieuwsconsumptie en -circulatie, met name op 4chan/pol/. Op Reddit vormen “News & Politics” video’s op YouTube de op een na belangrijkste bron, terwijl ze op 4chan/pol/ waarschijnlijk alle andere nieuwsbronnen ver achter zich laten. Uit een kleine exploratieve studie van de YouTube kanalen die kunnen worden aangetroffen op beide platforms blijkt dat de Nederlandse Reddit vooral naar gevestigde bronnen verwijst, zoals PowNed, Zondag met Lubach en NOS, terwijl op 4chan/pol/ juist aan alternatieve, buitenlandse en politiek sterk gekleurde informatiekanalen wordt gerefereerd zoals aan Mike Cernovich en RT. Als deze trend zich doorzet zou niet-Nederlandse YouTube content weleens een polariserende of zelfs radicaliserende werking kunnen hebben op Nederlandse gebruikers van dit platform.
Beleidsthema’s: nepnieuws als morele paniek en de bedreiging van de mainstream
In de academische literatuur houdt een kleine maar groeiende groep wetenschappers zich bezig met de vraag hoe nepnieuws kan worden beschouwd als een morele paniek (Morozov, 2017; Hirst, 2017). Die term verwijst naar momenten in de geschiedenis wanneer “weldenkende mensen” (in de klassieker van Stanley Cohen gedefinieerd als “editors, bishops and politicians”) een maatschappelijke conditie waarnemen die een plotseling verval van maatschappelijke standaarden en waarden veroorzaakt (1972). Wanneer nepnieuws door die lens van een morele paniek wordt beschouwd, rijst de zorg dat de traditionele journalistiek als steunpilaar van de democratie thans wordt uitgehold door sociale media en daar vervangen door clickbait van lage kwaliteit en politiek sterk gekleurde commentaren, die op zo’n wijze worden verpakt dat de consumptie ervan doet denken aan die van ongezond junkfood (vandaar de term: junknieuws). De algehele gezondheid van de media als sociaal weefsel staat op het spel, omdat burgers die sociale media gebruiken als bron van politieke informatie worden benadeeld in de mogelijkheden om een oordeel te vormen over sociale kwesties en politiek in algemenere zin (Carlson, 2018).
Een tweede subset in de literatuur beschrijft hoe de media-aandacht voor nep- of junknieuws, en in het bijzonder de relatie daarvan met de groei van een uiterst-rechtse media-ecologie, hier juist ‘zuurstof’ aan geeft (Phillips, 2018). Philips roept op om te stoppen met aandacht geven aan het maar al te fascinerende subculturele milieu waarin extreemrechts zichzelf cultiveert, en juist aandacht te schenken aan de slachtoffers van deze praktijken. Er zijn voorbeelden van politici die extremistische of verdeeldheid zaaiende content circuleren, juist omdat ze het sterk verwerpen en openlijk willen bekritiseren, en daarmee toch die materialen ook zuurstof geven. Door het te delen dragen zij onbedoeld bij aan de circulatie van het extreme materiaal en wellicht zelfs aan de normalisering ervan. In lijn van deze literatuur, bevatten de beleidsaanbevelingen aandacht voor het identificeren van en reageren op de bedreiging van de mainstream, zowel vanuit sociale media platforms als de journalistieke praktijk, online content creatie en politiek leiderschap.
Uit onze studie blijkt dat er bepaalde platforms en onderwerpen zijn waar de bedreiging van de mainstream acuter lijkt dan bij andere platforms en onderwerpen het geval is. Hoewel het geen platform is waarop Nederlandse junknieuwsbronnen worden verspreid, is de Nederlandse 4chan een incubator van extremistisch sentiment, vooral waar het gaat om antisemitisme en anti- immigratie. De polariserende content is daarbij veelal afkomstig van YouTube. Andere platforms zijn om andere redenen problematisch. Nederlandse politieke arena’s op Facebook en Twitter, die je kunt afbakenen met zoekopdrachten naar politici, politieke partijen en maatschappelijke kwesties, hebben de grootste hoeveelheden junknieuws, maar het engagement met die bronnen is op die platforms nog altijd lager dan de algemene consumptie van mainstream nieuws. Binnen het junknieuws zijn politiek sterk gekleurde bronnen populairder dan desinformatie, complottheorie of clickbait. Voor polariserende onderwerpen zoals klimaatverandering, MH17 en Zwarte Piet behalen verhalen van dergelijke junknieuwsbronnen soms meer engagement dan verhalen uit de mainstream pers, omdat de aandacht in die junknieuwsbronnen stabiel blijft in tegenstelling tot het mainstreamnieuws.
Op Twitter bijvoorbeeld, tijdens de Europese Parlementsverkiezingscampagne, deed een pro- Nexit verhaal in De Dagelijkse Standaard, over het uit de EU treden van Nederland, het beter dan een artikel over datzelfde onderwerp in NRC Handelsblad. Ook zijn er sporen van een gepolariseerde media ecologie te vinden. Op YouTube is een alternatieve (rechtse) mediasfeer ontstaan, waar extreme YouTubers (‘micro-celebrities’) de scepter zwaaien. Instagram heeft ook een rechtse mediasfeer, die in de analyse gedetecteerd kon worden door gedeelde volgers van rechtse politici en sterk politiek gekleurde mediabronnen. Deze zijn vooral te typeren als ‘alt lite’, dat wil zeggen anti-establishment en anti-politieke correctheid, met content die ook als counter- jihadist en anti-Islam gezien kan worden. Er zijn geen linkse equivalenten hiervan gevonden.
Om onderzoek te kunnen doen naar polarisatie, opruiing rond maatschappelijke kwesties en de publicatie, verspreiding of consumptie van extremistisch materiaal, is toegang nodig tot data van sociale mediaplatforms. Dergelijke platformdata moet beschikbaar worden gemaakt aan onderzoekers en waakhond-organisaties, zowel middels APIs als in publieke onderzoeksarchieven, waar ook verwijderde materialen beschikbaar in zouden moeten zijn evenals metadata omtrent de verwijdering.
De studie van Facebook is inhoudelijk gebaseerd op (data-)journalisiek van Buzzfeed News en NRC Handelsblad, maar waar Buzzfeed opzettelijke desinformatie heeft aangetroffen in hun studie in de Verenigde Staten komt in onze data gericht op Nederland geen desinformatie voor. Het onderzoek bevestigt wel de reputatie van Facebook als vruchtbare bodem voor junknieuws in vergelijking met andere platforms en toont aan dat ondanks de initiatieven die het platform heeft genomen om dergelijke content te weren en verwijderen, deze nog steeds op het platform circuleert. Sterker nog, waar de NRC concludeerde dat ‘hoogstens tien procent” (Kist & Zantingh 2017) van de nieuwsconsumptie politiek sterk gekleurde en tendentieuze content betrof, zien wij in onze analyse (die iets meer dan een jaar later plaatsvond) dat dit aandeel is gestegen tot 25%.
Alhoewel een deel van het verschil in bevindingen kan worden toegeschreven aan verschillen in de criteria voor het categoriseren van de content, is te concluderen dat zelfs als junknieuws in de minderheid is, het zeker niet marginaal is. Junknieuws neemt toe in het Nederlandse medialandschap en wordt soms net zoveel gedeeld en geliket als mainstream nieuws. Het verdient aanbeveling om dergelijke interactie (ook wel aangeduid met de term ‘engagement’) met junknieuws nader te analyseren om te zien wat dit in de praktijk betekent. Interactie met een bepaald artikel -bijvoorbeeld door het artikel te delen- betekent niet per definitie dat die gebruiker de inhoud van het artikel steunt. Nu we zien dat junknieuws een belangrijke factor is op Facebook, is het van belang de motivatie van het deelgedrag beter te doorgronden om te kunnen vaststellen welke rol het speelt in het politieke debat.
Terwijl Facebook een stevige onderstroom kent van junknieuws waarbinnen sterk politiek gekleurd nieuws en een aantal complotwebsites circuleren, is er geen reden om aan te nemen dat junknieuws een grote rol heeft gespeeld in het nieuws over de verkiezingen in Nederland in 2019, zoals dit tijdens de aanloop van de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016 in de Verenigde Staten wel het geval was. Onze studie toont aan dat er geen onmiddellijke aanleiding is voor zorgen over de rol van desinformatie bij Nederlandse verkiezingen, maar dat junknieuws wel een groeiende factor is die kritisch moet worden gevolgd.
Google Web Search: zoekopdrachten in spreektaal resulteren in junknieuws
De Google zoekmachine-studie draait om het lokaliseren van nep/junknieuws in de eerste twintig Google.nl zoekresultaten voor zoekopdrachten die te maken hebben met Nederlandse politieke partijen en hun belangrijkste kwesties tijdens de provinciale staten- en Europese parlementsverkiezingen van 2019. De zoekopdrachten zijn geformuleerd door de namen van de politieke partijen te combineren met sleutelwoorden voor bepaalde kwesties. Hierbij is gekozen om zowel ‘officiële taal’ te verzamelen uit de partijprogramma’s, als ‘spreektaal’ uit de commentaren op de Facebookpagina’s van de verschillende partijen rond de Provinciale Statenverkiezingen, om deze ook onderling met elkaar te kunnen vergelijken. Onze resultaten tonen aan dat de junknieuws websites die aanwezig zijn in de Google.nl zoekresultaten voor politieke zoekopdrachten vrijwel uitsluitend politiek sterk gekleurde (hyperpartisan) bronnen betreffen, en niet zozeer bronnen die desinformatie, complottheorie of clickbait verspreiden. Er zijn geen nepactiegroepen of buitenlandse desinformatiebronnen gevonden.
Zoekopdrachten naar kwesties in combinatie met de namen van centrum-rechtse en rechtse partijen resulteren in meerdere mate in junknieuwsbronnen dan zoekopdrachten waarin centrum-links of linkse partijen genoemd worden. Op google.nl is er een aanzienlijke kans dat een zoekopdracht met naam van een rechtse partij en hun kwesties leidt tot junknieuws in de top zoekresultaten. Een andere bevinding is dat de aanwezigheid van junknieuws in de zoekresultaten niet stabiel is, maar varieert door de tijd heen. Voor de Provinciale Statenverkiezingen zien we meer junknieuws in de topresultaten tijdens de dagen voorafgaand aan de verkiezingen, om tijdens de verkiezingen en direct daarna van de radar te verdwijnen (zoals duidelijk te zien rond de kwestie migratie). Bij de EU-verkiezingen is het effect precies tegenovergesteld, en zijn junk nieuwsbronnen vooral prominent aanwezig in de top- zoekresultaten op de dag na de verkiezingen.
Wanneer we de resultaten van de twee soorten zoekopdrachten (resp. gebaseerd op officiële taal uit partijprogramma’s en spreektaal uit Facebook commentaren) met elkaar vergelijken, zien we dat een zoekopdracht die is geformuleerd in spreektaal leidt tot een hoger percentage junknieuws in de resultaten, bijvoorbeeld waar het gaat om migratie. In andere woorden: spreektaal leidt tot gekleurder nieuws in de resultaten dan ‘officiële’ partijprogramma-taal.
Twitter: junknieuws en trol-activiteit rond polariserende kwesties
In de Twitter-studie hebben we gekeken naar de aanwezigheid van junknieuws, tendentieus nieuws en trol-achtige activiteit tijdens de campagneperiodes van de Provinciale Statenverkiezingen en Europese Parlementsverkiezingen in Nederland in 2019. Tijdens de Provinciale Statenverkiezingen is trol-achtige activiteit aangetroffen rond zowel politieke thema’s (zoals de verkiezingen zelf en de partijleiders) als polariserende kwesties zoals MH17, Zwarte Piet en de aanslag in Utrecht. Trol-achtige activiteit verwijst naar een aantal indicatoren in twittergedrag, waarvan de belangrijkste een opvallend hoog aantal tweets in een heel korte periode is. Uit de analyse blijkt dat veertien trol-achtige twittergebruikers rond al deze thema’s actief waren, en maar liefst 29 waren actief rond vier van de vijf thema’s. Vier van deze trol- achtige twitterprofielen waren nog altijd (of wederom) actief tijdens de Europese verkiezingen. Deze trol-achtige gebruikersprofielen verspreidden vooral sterk politiek gekleurde en tendentieuze bronnen, gevolgd door complotwebsites.
Rond polariserende kwesties is in beide campagneperiodes activiteit waargenomen waarin junknieuws een aanzienlijke rol speelt.
Tijdens de Provinciale Staten campagneperiode waren de kwesties Zwarte Piet en MH17 actief, ook al vindt het Sinterklaasfeest in december plaats en was er in die periode geen MH17 herdenking. Tendentieuze en politiek sterk gekleurde bronnen worden door trol-achtige gebruikers het meest verspreid, gevolgd door complottheorie-bronnen die vooral rond tragedies (MH17 en Utrecht) circuleren. De pro-Russische site novini.nl, die op verhaal-niveau laveert tussen sterk politiek gekleurd, complottheorie en desinformatie, is door trol-achtige gebruikers rond alle kwesties gedeeld, in het bijzonder rond MH17 en slechts marginaal rond de politieke leiders. Tijdens de Europese Verkiezingsperiode was op verschillende momenten junknieuws zelfs prominenter aanwezig dan mainstreamnieuws rond de polariserende onderwerpen Zwarte Piet en MH17. Belangrijk hierbij aan te merken is dat dit vooral is veroorzaakt door een afname van mainstream media-aandacht voor deze onderwerpen in deze periodes, terwijl junknieuws-aandacht actief blijft en daar de polarisatie voedt.
Gebaseerd op deze resultaten lijkt de Nederlandse Twittersfeer geen algemeen desinformatie- probleem te hebben, al zijn er trol-achtige gebruikers actief die bepaalde stemmen en bronnen kracht bijzetten. Hoewel we geen professionele of grootschalige trollencampagne hebben aangetroffen, is er wel trol-achtige activiteit gesignaleerd die zich uitstrekte over meerdere kwesties. Deze trol-achtige activiteit is afkomstig van verschillende soorten gebruiksprofielen, zowel in de vorm van geautomatiseerde ‘bots’ als van schijnbaar semi-geautomatiseerde profielen die een combinatie tonen van automatisch retweeten en het posten van originele content. Rond polariserende thema’s blijft de activiteit in junknieuws en tendentieuze nieuwsbronnen stabiel (hoe marginaal ook) in beide onderzoeksperioden, hetgeen suggereert dat deze kwesties in junknieuws het gehele jaar leven en niet alleen in het verwachte seizoen (november/december voor Zwarte Piet en juli voor MH17).
Instagram: rechtse mediasfeer en tekenen van artificiële amplificatie
De Instagramstudie onderzoekt vanuit drie invalshoeken de aanwezigheid (en afwezigheid) van desinformatie: op post-niveau, kijkend naar de circulatie van junknieuws in politieke arena’s, op bron-niveau door de volgers te vergelijken van Nederlandse politieke partijen en politiek leiders met die van junknieuwsbronnen, en op activiteit-niveau, middels de detectie van artificiële amplificatietactieken zoals nepvolgers van politieke partijen en leiders. In het algemeen troffen wij op Instagram een ‘gezonde’ politieke arena aan met slechts een klein aantal voorbeelden van junknieuws en artificiële amplificatie. De overgrote meerderheid van de meest ‘gelikete’ content in de Nederlandse politieke arena betreft geen junknieuws, al zien we rond rechtse politici en een aantal kwesties wel een kleine hoeveelheid politiek sterk gekleurde en tendentieuze content. Voor het publiek van de politieke partijen en leiders was ook op Instagram in beide periodes mainstreamnieuws prominenter aanwezig dan junknieuws. Kijkend naar gebruikers van het platform die actief zijn geweest rond politieke partijen en leiders, zien wij een schijnbaar authentiek publiek met vrijwel geen tekenen van artificiële activiteit.
Binnen een in het algemeen relatief gezonde politieke arena over vrijwel het gehele politieke spectrum, is er alleen bij uiterst rechts enige verdachte activiteit waargenomen. Zo zien we rond politieke entiteiten aan de rechterzijde van het politieke spectrum meer circulatie van junknieuwsbronnen. Daarnaast zien we alleen bij deze entiteiten enige signalen van artificiële activiteit. Ook wanneer we kijken naar volgers zien we dat de politieke partijen en politici aan de rechterzijde van het politieke spectrum een uniek volgers-signatuur hebben. Zij zijn ook kijkend naar co-volgers (dit zijn volgers die zowel een nieuwsbron als een politieke partij of leider volgen) relatief nauwer verbonden met junknieuws en politiek sterk gekleurde nieuwsbronnen dan partijen en politici elders op het politieke spectrum. De artificiële activiteit die we hier aantreffen is in lijn met het schandaal in 2015, wanneer na verwijdering van nepvolgers op Twitter bleek dat ook in de Nederlandse politiek van dergelijke artificiële amplificatietechnieken gebruik was gemaakt.
Reddit en 4chan: YouTube video’s als nieuwsbron dragen bij aan polarisatie
Hoewel Reddit en 4chan vaak worden beschreven als alternatieve zones op het web, laten de resultaten van onze studie van deze platforms geen groot aandeel van alternatieve nieuwsnetwerken zien die desinformatie verspreiden binnen deze platforms in de Nederlandse context. Naast een paar voorbeelden waarin de pro-Russische site novini.nl een rol speelt en verdachte activiteiten vanuit één Reddit account, zien we hier geen gecoördineerde campagnes van kwaadwillende gebruikers die links posten naar desinformatie. Er is zeker junk content te vinden, maar vergeleken met de algehele activiteit blijft het aandeel daarvan marginaal. Met name Reddit lijkt goed weerbaar tegen de circulatie van desinformatie.
Wat wel uit het onderzoek naar voren komt zijn de verschillende typen junknieuws van politiek sterk gekleurde aard, die met name op 4chan/pol/ zijn aangetroffen. Dit zijn hoofdzakelijk links naar tendentieuze en politiek sterk gekleurde bronnen als The Post Online en De Dagelijkse Standaard, maar ook complottheorie op NineForNews. Deze rechtse bias was te verwachten op 4chan/pol/ dat bekend staat als uiterst-rechtse hub, maar voor Reddit lag het minder voor de hand omdat we daar een politiek diverse set sub-Reddits als startpunt hebben genomen. Hoewel het problematisch is om nieuwsbronnen als “nep” te bestempelen, treffen we op die bronnen wel degelijk polariserende content aan. De artikelen die de meeste gebruiksinteractie vertonen gaan dan ook vaker over onderwerpen als migratie en de Islam dan over geopolitieke events als Russische inmenging of MH17.
Desalniettemin blijft het vooral populair om te linken naar gevestigde nieuwsbronnen als NOS.nl, op zowel 4chan/pol/ als Reddit. Dit gaat tegen de verwachtingen in, gezien het “fringe” karakter dat vaak wordt toegeschreven aan deze platforms en hun anonieme gebruikers waarbij ook het verwijzen naar marginale of alternatieve kennisbronnen kan worden verwacht. Onze bevindingen weerleggen deze aannames echter en laten zien dat mainstream bronnen minstens enige autoriteit genieten op deze online platforms. Belangrijk hierbij op te merken is dat wij niet hebben onderzocht hoe de mainstream websites zijn besproken. Zo kunnen we verwachten dat NOS.nl op Reddit wordt behandeld als een betrouwbare bron, terwijl deze op 4chan/pol/ wellicht enkel wordt geridiculiseerd of zelfs bestempeld als “nepnieuws”.
Tenslotte is het belangrijk om reguliere nieuwsbronnen niet te beschouwen als de enige bron van nieuwsvoorziening op het web. Zo hebben we kunnen vaststellen dat YouTube is uitgegroeid tot een bijzonder grote speler in nieuwsconsumptie en -circulatie, met name op 4chan/pol/. Op Reddit vormen “News & Politics” video’s op YouTube de op een na belangrijkste bron, terwijl ze op 4chan/pol/ waarschijnlijk alle andere nieuwsbronnen ver achter zich laten. Uit een kleine exploratieve studie van de YouTube kanalen die kunnen worden aangetroffen op beide platforms blijkt dat de Nederlandse Reddit vooral naar gevestigde bronnen verwijst, zoals PowNed, Zondag met Lubach en NOS, terwijl op 4chan/pol/ juist aan alternatieve, buitenlandse en politiek sterk gekleurde informatiekanalen wordt gerefereerd zoals aan Mike Cernovich en RT. Als deze trend zich doorzet zou niet-Nederlandse YouTube content weleens een polariserende of zelfs radicaliserende werking kunnen hebben op Nederlandse gebruikers van dit platform.
Beleidsthema’s: nepnieuws als morele paniek en de bedreiging van de mainstream
In de academische literatuur houdt een kleine maar groeiende groep wetenschappers zich bezig met de vraag hoe nepnieuws kan worden beschouwd als een morele paniek (Morozov, 2017; Hirst, 2017). Die term verwijst naar momenten in de geschiedenis wanneer “weldenkende mensen” (in de klassieker van Stanley Cohen gedefinieerd als “editors, bishops and politicians”) een maatschappelijke conditie waarnemen die een plotseling verval van maatschappelijke standaarden en waarden veroorzaakt (1972). Wanneer nepnieuws door die lens van een morele paniek wordt beschouwd, rijst de zorg dat de traditionele journalistiek als steunpilaar van de democratie thans wordt uitgehold door sociale media en daar vervangen door clickbait van lage kwaliteit en politiek sterk gekleurde commentaren, die op zo’n wijze worden verpakt dat de consumptie ervan doet denken aan die van ongezond junkfood (vandaar de term: junknieuws). De algehele gezondheid van de media als sociaal weefsel staat op het spel, omdat burgers die sociale media gebruiken als bron van politieke informatie worden benadeeld in de mogelijkheden om een oordeel te vormen over sociale kwesties en politiek in algemenere zin (Carlson, 2018).
Een tweede subset in de literatuur beschrijft hoe de media-aandacht voor nep- of junknieuws, en in het bijzonder de relatie daarvan met de groei van een uiterst-rechtse media-ecologie, hier juist ‘zuurstof’ aan geeft (Phillips, 2018). Philips roept op om te stoppen met aandacht geven aan het maar al te fascinerende subculturele milieu waarin extreemrechts zichzelf cultiveert, en juist aandacht te schenken aan de slachtoffers van deze praktijken. Er zijn voorbeelden van politici die extremistische of verdeeldheid zaaiende content circuleren, juist omdat ze het sterk verwerpen en openlijk willen bekritiseren, en daarmee toch die materialen ook zuurstof geven. Door het te delen dragen zij onbedoeld bij aan de circulatie van het extreme materiaal en wellicht zelfs aan de normalisering ervan. In lijn van deze literatuur, bevatten de beleidsaanbevelingen aandacht voor het identificeren van en reageren op de bedreiging van de mainstream, zowel vanuit sociale media platforms als de journalistieke praktijk, online content creatie en politiek leiderschap.
Uit onze studie blijkt dat er bepaalde platforms en onderwerpen zijn waar de bedreiging van de mainstream acuter lijkt dan bij andere platforms en onderwerpen het geval is. Hoewel het geen platform is waarop Nederlandse junknieuwsbronnen worden verspreid, is de Nederlandse 4chan een incubator van extremistisch sentiment, vooral waar het gaat om antisemitisme en anti- immigratie. De polariserende content is daarbij veelal afkomstig van YouTube. Andere platforms zijn om andere redenen problematisch. Nederlandse politieke arena’s op Facebook en Twitter, die je kunt afbakenen met zoekopdrachten naar politici, politieke partijen en maatschappelijke kwesties, hebben de grootste hoeveelheden junknieuws, maar het engagement met die bronnen is op die platforms nog altijd lager dan de algemene consumptie van mainstream nieuws. Binnen het junknieuws zijn politiek sterk gekleurde bronnen populairder dan desinformatie, complottheorie of clickbait. Voor polariserende onderwerpen zoals klimaatverandering, MH17 en Zwarte Piet behalen verhalen van dergelijke junknieuwsbronnen soms meer engagement dan verhalen uit de mainstream pers, omdat de aandacht in die junknieuwsbronnen stabiel blijft in tegenstelling tot het mainstreamnieuws.
Op Twitter bijvoorbeeld, tijdens de Europese Parlementsverkiezingscampagne, deed een pro- Nexit verhaal in De Dagelijkse Standaard, over het uit de EU treden van Nederland, het beter dan een artikel over datzelfde onderwerp in NRC Handelsblad. Ook zijn er sporen van een gepolariseerde media ecologie te vinden. Op YouTube is een alternatieve (rechtse) mediasfeer ontstaan, waar extreme YouTubers (‘micro-celebrities’) de scepter zwaaien. Instagram heeft ook een rechtse mediasfeer, die in de analyse gedetecteerd kon worden door gedeelde volgers van rechtse politici en sterk politiek gekleurde mediabronnen. Deze zijn vooral te typeren als ‘alt lite’, dat wil zeggen anti-establishment en anti-politieke correctheid, met content die ook als counter- jihadist en anti-Islam gezien kan worden. Er zijn geen linkse equivalenten hiervan gevonden.
Om onderzoek te kunnen doen naar polarisatie, opruiing rond maatschappelijke kwesties en de publicatie, verspreiding of consumptie van extremistisch materiaal, is toegang nodig tot data van sociale mediaplatforms. Dergelijke platformdata moet beschikbaar worden gemaakt aan onderzoekers en waakhond-organisaties, zowel middels APIs als in publieke onderzoeksarchieven, waar ook verwijderde materialen beschikbaar in zouden moeten zijn evenals metadata omtrent de verwijdering.
Aanbevelingen
In tegenstelling tot de situatie in andere landen tijdens de Europese parlementsverkiezingen, is in onze studie geen buitenlandse desinformatie gevonden maar wel zogenaamd junknieuws, met name rond bepaalde kwesties, zoals Zwarte Piet, MH17, het klimaat en de Europese Unie (Peel, 2019). Ook bij het onderwerp nepnieuws, hier bestudeerd als kwestie, was dit het geval. Hoewel er een flinke hoeveelheid junknieuws werd aangetroffen, deed deze het in het algemeen niet beter dan mainstream nieuws. De grootste hoeveelheden junknieuws circuleerden niet rond algemene thema’s zoals politieke partijen en politieke leiders, maar juist rond specifieke en polariserende kwesties. Activiteit op sociale media rond deze kwesties vertoonde in sommige gevallen een duidelijke piek tijdens de verkiezingen of bleef constant gedurende de gehele periode. Hiermee is de vraag niet langer alleen of er junknieuws aanwezig is rond de verkiezingen, maar ook wanneer junknieuws zich manifesteert en voor hoe lang.
De onderstaande beleidsaanbevelingen zijn dan ook toegespitst op deze meer specifieke kijk op het fenomeen junknieuws. In plaats van een algemene aanpak doen wij aanbevelingen die zich richten zich op het herkennen en monitoren van polarisering van het medialandschap, een breed maatschappelijk debat omtrent junknieuws toespitsen op polariserende kwesties in plaats van desinformatie in algemene zin, trainingen ontwikkelen voor beroepsgroepen die zich bezighouden met het produceren van content, en het mogelijk maken van onderzoek en mediamonitoring met (thans ontoegankelijke) sociale mediadata. Met deze aanbevelingen richten wij ons tot beleidsmakers, Ngo’s, waakhonden, onderzoekers, journalisten, mediaproducenten en partijen in het maatschappelijk middenveld, die zich bezighouden met de bestrijding of bestudering van desinformatie. Daarnaast zien wij een belangrijke rol voor de sociale media platforms zelf bij het ontsluiten van hun data ten behoeve van onderzoek, monitoring en archivering.
1) Mediamonitoring van polarisatie, ofwel het monitoren van de groei en het mainstreamen van polariserende media met extreme content.
Sociale mediaplatforms zetten software, gebruikers en content-reviewers in om extreme content te herkennen. Door platforms wordt steeds meer van dergelijke content verwijderd. Maar historisch bezien hebben sociale mediabedrijven wisselend aandacht besteed aan content moderatie en is ook de definitie van extreme content niet stabiel gebleken. Daarmee blijft het wenselijk om onafhankelijke monitoring te organiseren. Hier zien wij een rol weggelegd voor academisch onderzoekers, non-gouvernementele organisaties, overheidsdiensten op het gebied van extremisme en polarisatie, en media-waakhonden. Een training voor media monitoring zou door partijen in het maatschappelijk middenveld kunnen worden opgezet.
2) Mediawijsheid-training voor professionele content makers -van journalisten tot digitale media producenten- zowel op het gebied van online bronkritiek als het omgaan met polariserende content online.
Nederland kent mediawijsheid programma’s, bijvoorbeeld gericht op senioren of op schoolkinderen (en via hen, hun ouders). Deze aanbeveling richt zich echter expliciet op het ontwikkelen van een mediawijsheid-training voor professionele content-makers zoals journalisten en redacteurs. Dit zou kunnen worden opgezet binnen bestaande of nieuwe mediawijsheid-programma’s, met betrokkenheid van inhoudelijk experts op het gebied van journalistiek, digitale mediaproductie en digitale geletterdheid, en gericht op een combinatie van bronkritiek en het omgaan met polariserende content online (zie ook aanbeveling 3). Een dergelijk programma is ook relevant voor docenten in hoger en wetenschappelijk onderwijs, beleidsmakers, en het maatschappelijk middenveld.
3) Geen zuurstof geven aan extreemrechtse content.
In onze studie zien wij hoe tendentieuze nieuwsmedia ruimschoots circuleren tijdens verkiezingen en daarbuiten. De artikelen van deze bronnen worden gedeeld en geliket door trol- achtige gebruikers maar ook door reguliere nieuwsconsumenten, zoals te zien op Twitter tijdens de Provinciale Statenverkiezingen. In mindere mate delen en liken trol-achtige en reguliere nieuwsconsumenten ook discriminerende, antisemitische, misogynische en xenofobische content.
Het is van belang om tendentieuze en extreemrechtse media niet aan elkaar gelijk te stellen, ook niet wanneer zij dezelfde standpunten presenteren. Dat tendentieuze media in opkomst zijn en mainstreamen betekent niet dat evenveel gewicht moet worden toegekend aan extreemrechtse media. De aanbeveling is om geen zuurstof (als in: aandacht) te geven aan extreemrechtse media – en daarmee hun content dus niet te delen, liken, reageren, becommentariëren, retweeten, of (video-)debatteren. Iedere vorm van het delen van extreemrechtse content betekent het vergroten van diens zichtbaarheid, en levert wellicht zelfs een bijdrage aan het normaliseren daarvan. Deze aanbeveling gaat uiteraard op voor publieke omroepen, maar ook voor commerciële mediaorganisaties en tendentieuze nieuwsmedia. In plaats van journalistieke aandacht te besteden aan extreemrechtse subculturen zelf, kan men de blik beter vestigen op de slachtoffers daarvan (Philips, 2018).
4) Bij polariserende kwesties zoals Zwarte Piet strekt het de aanbeveling om het maatschappelijk gesprek breed in te richten met ruimte voor burgerparticipatie.
Het onderzoek suggereert dat polariserende thema’s zoals Zwarte Piet het gehele jaar actief zijn en niet alleen in het verwachte seizoen. Wanneer we herkennen dat er toenemende polarisatie plaatsvindt in de maatschappij, biedt dit ook aanleiding om te verkennen hoe gemeenschappelijke grond kan worden gevonden. Nederland kent rond maatschappelijke en ethische vraagstukken de traditie van de Brede Maatschappelijke Discussie. Daarnaast zijn er eigentijdse vormen van burgerparticipatie die in het gesprek rond dergelijke polariserende thema’s en culturele contestatie kunnen worden ingezet. Hier zien wij een rol weggelegd voor bottom-up initiatieven en bestaande organisaties die zich bijvoorbeeld richten op het faciliteren en op gang brengen van een maatschappelijk gesprek en het ontwikkelen of toepassen van vernieuwende vormen van burgerparticipatie.
5) Belangenbehartiging van onderzoekers en waakhonden voor het verkrijgen van toegang tot sociale mediadata en de creatie van onderzoeksarchieven voor content, inclusief inmiddels verwijderde materialen.
Sociale mediabedrijven dienen toegang te bieden tot hun data ten behoeve van onderzoek, monitoring en archivering. De kwestie van ‘gesloten platforms’ draait om de mate waarin sociale mediabedrijven hun platformdata verminderd toegankelijk maken voor onderzoekers, journalisten en non-gouvernementele organisaties. Als antwoord op zorgen van de overheid omtrent ‘dark posts’ (advertenties die alleen in iemands nieuwsfeed te zien zijn) en politieke advertenties zonder duidelijke afzender heeft Facebook recentelijk een politieke advertentie tool en API gelanceerd. Maar tegelijkertijd heeft Facebook onderzoekers de toegang gedeeltelijk of geheel ontzegd tot services zoals de Pages API en Graph Search, die veel worden gebruikt voor onderzoek. Wij zien een belangrijke rol voor de sociale mediabedrijven zelf bij het ontsluiten van hun data ten behoeve van onderzoek, monitoring en archivering. Overheidsinstellingen kunnen hier sturend in optreden.
De onderstaande beleidsaanbevelingen zijn dan ook toegespitst op deze meer specifieke kijk op het fenomeen junknieuws. In plaats van een algemene aanpak doen wij aanbevelingen die zich richten zich op het herkennen en monitoren van polarisering van het medialandschap, een breed maatschappelijk debat omtrent junknieuws toespitsen op polariserende kwesties in plaats van desinformatie in algemene zin, trainingen ontwikkelen voor beroepsgroepen die zich bezighouden met het produceren van content, en het mogelijk maken van onderzoek en mediamonitoring met (thans ontoegankelijke) sociale mediadata. Met deze aanbevelingen richten wij ons tot beleidsmakers, Ngo’s, waakhonden, onderzoekers, journalisten, mediaproducenten en partijen in het maatschappelijk middenveld, die zich bezighouden met de bestrijding of bestudering van desinformatie. Daarnaast zien wij een belangrijke rol voor de sociale media platforms zelf bij het ontsluiten van hun data ten behoeve van onderzoek, monitoring en archivering.
1) Mediamonitoring van polarisatie, ofwel het monitoren van de groei en het mainstreamen van polariserende media met extreme content.
Sociale mediaplatforms zetten software, gebruikers en content-reviewers in om extreme content te herkennen. Door platforms wordt steeds meer van dergelijke content verwijderd. Maar historisch bezien hebben sociale mediabedrijven wisselend aandacht besteed aan content moderatie en is ook de definitie van extreme content niet stabiel gebleken. Daarmee blijft het wenselijk om onafhankelijke monitoring te organiseren. Hier zien wij een rol weggelegd voor academisch onderzoekers, non-gouvernementele organisaties, overheidsdiensten op het gebied van extremisme en polarisatie, en media-waakhonden. Een training voor media monitoring zou door partijen in het maatschappelijk middenveld kunnen worden opgezet.
2) Mediawijsheid-training voor professionele content makers -van journalisten tot digitale media producenten- zowel op het gebied van online bronkritiek als het omgaan met polariserende content online.
Nederland kent mediawijsheid programma’s, bijvoorbeeld gericht op senioren of op schoolkinderen (en via hen, hun ouders). Deze aanbeveling richt zich echter expliciet op het ontwikkelen van een mediawijsheid-training voor professionele content-makers zoals journalisten en redacteurs. Dit zou kunnen worden opgezet binnen bestaande of nieuwe mediawijsheid-programma’s, met betrokkenheid van inhoudelijk experts op het gebied van journalistiek, digitale mediaproductie en digitale geletterdheid, en gericht op een combinatie van bronkritiek en het omgaan met polariserende content online (zie ook aanbeveling 3). Een dergelijk programma is ook relevant voor docenten in hoger en wetenschappelijk onderwijs, beleidsmakers, en het maatschappelijk middenveld.
3) Geen zuurstof geven aan extreemrechtse content.
In onze studie zien wij hoe tendentieuze nieuwsmedia ruimschoots circuleren tijdens verkiezingen en daarbuiten. De artikelen van deze bronnen worden gedeeld en geliket door trol- achtige gebruikers maar ook door reguliere nieuwsconsumenten, zoals te zien op Twitter tijdens de Provinciale Statenverkiezingen. In mindere mate delen en liken trol-achtige en reguliere nieuwsconsumenten ook discriminerende, antisemitische, misogynische en xenofobische content.
Het is van belang om tendentieuze en extreemrechtse media niet aan elkaar gelijk te stellen, ook niet wanneer zij dezelfde standpunten presenteren. Dat tendentieuze media in opkomst zijn en mainstreamen betekent niet dat evenveel gewicht moet worden toegekend aan extreemrechtse media. De aanbeveling is om geen zuurstof (als in: aandacht) te geven aan extreemrechtse media – en daarmee hun content dus niet te delen, liken, reageren, becommentariëren, retweeten, of (video-)debatteren. Iedere vorm van het delen van extreemrechtse content betekent het vergroten van diens zichtbaarheid, en levert wellicht zelfs een bijdrage aan het normaliseren daarvan. Deze aanbeveling gaat uiteraard op voor publieke omroepen, maar ook voor commerciële mediaorganisaties en tendentieuze nieuwsmedia. In plaats van journalistieke aandacht te besteden aan extreemrechtse subculturen zelf, kan men de blik beter vestigen op de slachtoffers daarvan (Philips, 2018).
4) Bij polariserende kwesties zoals Zwarte Piet strekt het de aanbeveling om het maatschappelijk gesprek breed in te richten met ruimte voor burgerparticipatie.
Het onderzoek suggereert dat polariserende thema’s zoals Zwarte Piet het gehele jaar actief zijn en niet alleen in het verwachte seizoen. Wanneer we herkennen dat er toenemende polarisatie plaatsvindt in de maatschappij, biedt dit ook aanleiding om te verkennen hoe gemeenschappelijke grond kan worden gevonden. Nederland kent rond maatschappelijke en ethische vraagstukken de traditie van de Brede Maatschappelijke Discussie. Daarnaast zijn er eigentijdse vormen van burgerparticipatie die in het gesprek rond dergelijke polariserende thema’s en culturele contestatie kunnen worden ingezet. Hier zien wij een rol weggelegd voor bottom-up initiatieven en bestaande organisaties die zich bijvoorbeeld richten op het faciliteren en op gang brengen van een maatschappelijk gesprek en het ontwikkelen of toepassen van vernieuwende vormen van burgerparticipatie.
5) Belangenbehartiging van onderzoekers en waakhonden voor het verkrijgen van toegang tot sociale mediadata en de creatie van onderzoeksarchieven voor content, inclusief inmiddels verwijderde materialen.
Sociale mediabedrijven dienen toegang te bieden tot hun data ten behoeve van onderzoek, monitoring en archivering. De kwestie van ‘gesloten platforms’ draait om de mate waarin sociale mediabedrijven hun platformdata verminderd toegankelijk maken voor onderzoekers, journalisten en non-gouvernementele organisaties. Als antwoord op zorgen van de overheid omtrent ‘dark posts’ (advertenties die alleen in iemands nieuwsfeed te zien zijn) en politieke advertenties zonder duidelijke afzender heeft Facebook recentelijk een politieke advertentie tool en API gelanceerd. Maar tegelijkertijd heeft Facebook onderzoekers de toegang gedeeltelijk of geheel ontzegd tot services zoals de Pages API en Graph Search, die veel worden gebruikt voor onderzoek. Wij zien een belangrijke rol voor de sociale mediabedrijven zelf bij het ontsluiten van hun data ten behoeve van onderzoek, monitoring en archivering. Overheidsinstellingen kunnen hier sturend in optreden.
Bron: https://www.rijksoverheid.nl/docume...rapport-politiek-en-sociale-media-manipulatie
Laatst bewerkt:
- Lid sinds
- 19 jan 2015
- Berichten
- 26.824
- Waardering
- 25.458
- Lengte
- 1m83
Mooi hoe deze twee zaken bij elkaar kwamen in de uitzending van Buitenhof van vandaag.
Eerst een gesprek met onder andere Omtzigt over de Brexit en dan m.n. de positie van Noord-Ierland. (Niet helemaal gezien, lange duurloop en lekkere lunch)
Vervolgens een gesprek met psychiater en hoogleraar Dirk de Wachter over zijn boek "De kunst van het ongelukkig zijn". In dit gesprek o.a. dat hij het materialistische en hedonistische geluksbegrip afwijst en stelt dat we ons meer op het geluk van de ander zouden moeten focussen en dat daarmee uiteindelijk het eigen geluk door de achterdeur naar binnenkomt.
Beide aanbevolen!
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 59.513
- Waardering
- 22.094
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 59.513
- Waardering
- 22.094
Staat op een pand in Alkmaar in neon letters. Vaak over die zin nagedacht.
- Lid sinds
- 24 aug 2009
- Berichten
- 21.667
- Waardering
- 12.184
Men snakt ernaar te horen dat we meer moeten samenleven, verbinden, maar niemand vraagt waar die versplintering in de samenleving uit voort komt.
Bij elkaar uithuilen gaat niet oplossen dat men vooral bezig is met de ikkigheid na te leven ten koste van anderen.
Die kant van zichzelf wil men niet zien, geen verantwoording voor nemen, maar liever verkocht krijgen dat wat hun persona verlangt zo goed is.
Is het ook wel maar wat gaat men aan zichzelf verbeteren om dat te bereiken?
Bij elkaar uithuilen gaat niet oplossen dat men vooral bezig is met de ikkigheid na te leven ten koste van anderen.
Die kant van zichzelf wil men niet zien, geen verantwoording voor nemen, maar liever verkocht krijgen dat wat hun persona verlangt zo goed is.
Is het ook wel maar wat gaat men aan zichzelf verbeteren om dat te bereiken?
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
Grotendeels individualisme denk ik. Minder gedeelde moraal en verantwoordelijkheid, sociale controle enzovoorts. En er is veel pessimisme.
Draadje.jpg
Laatst bewerkt:
- Lid sinds
- 16 mei 2006
- Berichten
- 23.682
- Waardering
- 21.437
Soortgelijke topics
