Ik vind het nogal lastig vergelijken tussen pakweg 1971 en nu. De maatschappelijke structuur is compleet veranderd, zoals dat altijd gaat wanneer er zo'n lange periode tussen zit. Het leven ziet er anders uit, huishoudens zien er anders uit. Het is duidelijk dat het reële netto inkomen per hoofd van de bevolking al sinds WOII een sterk opgaande lijn is, daar is denk ik geen discussie over. Maar naast die grafiek moet je ook altijd weer de grote sociaal-economische veranderingen schetsen die misschien op het inkomen per hoofd van de bevolking niet zo veel invloed hebben, maar uiteindelijk wel op het besteedbaar inkomen per huishouden. Denk aan:
- een groter deel van de bevolking is gaan werken
- het aantal huishoudens is sneller gegroeid dan de bevolking is gegroeid
- er is een enorme stijging van het aantal eenpersoonshuishoudens
- het is steeds minder vaak mogelijk om met één inkomen de vaste lasten te betalen
Als je het beschikbaar inkomen per huishouden meet zie je veel meer een stagnatie in de afgelopen vijftig jaar dan een stijgende lijn. Het is dus maar net welke maatstaf je gebruikt.
En dan heb ik het nog niet eens gehad over alle andere veranderingen. Die fabrieksarbeider die jij noemt had een vast contract, een stabiel pensioen, een eigen huis voor een habbekrats en een vrouw die thuis het grootste deel van de tijd voor de kinderen zorgde. De gemiddelde fabrieksarbeider van nu heeft een tijdelijk contract of is gedetacheerd via een uitzendbureau, weet niet wanneer hij met pensioen kan gaan en of er überhaupt een fatsoenlijk pensioen is opgebouwd t.z.t., weet überhaupt niet of hij volgende maand nog wel werk heeft, en moet 's avonds nog de kinderen van de opvang halen, boodschappen doen en het huis poetsen omdat 'ie een vrouw heeft die ook fulltime moet werken om het huis en die tweede auto af te kunnen betalen. Ik schets het wat negatief allemaal en natuurlijk zijn er ook veel positieve veranderingen te noemen, maar te stellen dat het allemaal zo veel beter is geworden: nah.
