Je weet waarschijnlijk geeneens waarom deze bestaan, dit zal er gebeuren als deze worden afgeschaft:
Precies zoals in het huidige landbouwbeleid zullen vooral de grote bedrijven profiteren, zullen in ontwikkelingslanden de grote bedrijven gaan groeien ten koste van kleine boerengezinsbedrijven. Dit betekent nog lagere prijzen, resulterend in nog grotere armoede en afhankelijkheid. Voorzover er export tot stand komt, zal die eerder voorbehouden zijn aan grootschalige monoculturen – zoals de Braziliaanse suikerplantages en de onafzienbare
tarwe- en vleesbedrijven in Australië en Zuid-Amerika –, dan aan arme boeren.
Een sterkere stimulans van de regionale economie zal menig ontwikkelingsland
verder brengen dan de beoogde concurrentie op de wereldmarkt.
Ah dus we subsidieren onze eigen boeren oom de afrikaanse boeren te beschermen? Jeetje man, dat si wel heeeeeeeeeeeeel vergezocht hoor.
Waarom denk je dat de hulporganisaties al 40 jaar schreeuwen om deze subsidies af te schaffen?
MAAK HET WAAR: EERLIJKE HANDEL NU
Centrale boodschap 10 december
In plaats van het promoten van duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding blijft de werking en structuur van het huidige internationale handelssysteem negatief uitpakken voor arme landen en het milieu. Regeringen moeten daarom stoppen met het opleggen van liberalisering aan arme landen binnen de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding promoten in deze landen. De arme landen moeten de nodige beleidsruimte krijgen om zelf hun eigen handelsbeleid en ontwikkelingsprioriteiten te bepalen.
In 1998 beloofden 189 regeringsleiders er voor te zullen zorgen dat acht beloftes op het gebied van armoede bestrijding, waaronder het terugdringen van moeder en kind sterfte en van de verspreiding van ziektes als malaria en aids, gehaald zouden worden in 2015. Met de huidige handelsregels, zullen de Millenniumdoelen verre van bereikt zijn in 2015.
2005 had een belangrijk jaar kunnen zijn in de mondiale strijd tegen armoede. Op twee wereldtoppen (De G8 top in juli en de VN top in September) hadden regeringsleiders de kans om beslissingen te nemen, waarmee men een belangrijke stap had kunnen nemen om een einde aan armoede te maken. De derde wereldhandelstop die over een paar dagen begint in Hongkong is misschien nog wel de belangrijkste van de drie. Handel speelt namelijk een belangrijke rol in het voorkomen en de bestrijding van armoede. Aanpassingen van de huidige handelsregels kunnen zo het leven van miljoenen van de armste mensen in de wereld verbeteren. Wereldwijd eisen miljoenen mensen steun voor de veranderingen in het handelsbeleid. Maar de klok tikt en nu 2005 bijna ten einde is, is er in 2005 vooralsnog weinig vooruitgang geboekt.
Staan Europese offensieve belangen centraal in de Doha Ontwikkelings-ronde…
In de Wereldhandelsorganisatie (WTO) wordt al tientallen jaren gesproken over het wegnemen van alle handelsbarrières.
Het gaat hierbij niet alleen om importtarieven, maar ook om subsidies, bijvoorbeeld op het gebied van de landbouw.
In 2001 lanceerden 148 regeringsleiders de Doha Ontwikkelingsronde: een nieuwe ronde van handelsonderhandelingen in de WTO, deze keer met de specifieke doelstelling dat handelsafspraken gemaakt worden die duurzaam positief uitpakken voor ontwikkelingslanden. Immers, iedereen was het er over eens dat het huidige handelssysteem ontwikkelingslanden onvoldoende mogelijkheden biedt om daadwerkelijk te kunnen profiteren van handel. Waar handel een krachtig middel zou moeten zijn voor ontwikkelingslanden om hun eigen inkomen te verdienen, gebeurde de afgelopen decennia het tegenovergestelde en raakten ontwikkelingslanden
steeds meer uitgesloten van de wereldeconomie. De prijs van producten waar ontwikkelingslanden wel in kunnen handelen, zoals koffie, katoen (textiel) en suiker, zijn de
laatste jaren ontzettend gedaald. Waarbij producenten in ontwikkelingslanden dus steeds minder verdienen, blijven de winsten van multinationals in toelevering, handel en industrie alleen maar stijgen.
De Doha ontwikkelingsagenda leek een uitweg te bieden voor deze situatie, maar nu de onderhandelingsronde langzaam richting haar einde gaat, is het perspectief van het milieu en de sociale omstandigheden volledig uit het oog verloren. De voorstellen in de WTO lijken vooral de belangen van rijke landen te dienen. Agressieve eisen over toegang tot de markt in ontwikkelingslanden voor diensten en industriële producten uit de rijke landen hebben de overhand in de aanloop naar de zesde Ministeriële bijeenkomst van de WTO van 13 tot 18 december in Hongkong.
…of gaat de WTO zich richten op ontwikkeling, natuur en milieu, en rechten van mensen in ontwikkelingslanden?
Maatschappelijke organisaties over de hele wereld roepen de Nederlandse regering en de Europese Commissie op haar handelsbeleid aan te passen waar dit de ontwikkeling van arme landen, natuur en milieu, en de bescherming van economische, sociale, culturele, milieu en mensenrechten bedreigt. Dit geldt voor ontwikkelingslanden (het zogenaamde Zuiden), maar zeker ook voor kwetsbare groepen (zoals kleine boeren en producenten) in de rijke landen (het zogenaamde Noorden).
Onderhandelingen moeten ten alle tijden voorafgegaan worden door een duidelijke inventarisatie van de potentiële uitkomsten van deze onderhandelingen op ontwikkeling, milieu en werkgelegenheid, zowel voor mannen als voor vrouwen. Daarnaast dienen die groepen mensen die geconfronteerd worden met de ergste uitwassen van handelsbeleid betrokken te worden bij de handelsonderhandelingen. In dit kader is vooral ook een grotere betrokkenheid van parlementen noodzakelijk, zodat de democratische controle op de onderhandelaars vergroot wordt.
Het recht op bescherming van voedselproductie voor lokale consumptie!
Dit geldt vooral voor de landbouwsector. De WTO-onderhandelingen rondom landbouw bevoordelen de agro-industrie, supermarktketens en handelaren, ten kostte van duurzame familielandbouw, landlozen, arbeiders, consumenten en het milieu. Bestaande regels, evenals als het overgrote deel van de nieuw voorgestelde regels, bedreigen rurale ontwikkeling, het recht op voedsel en het recht om de voedselproductie voor lokale consumptie te beschermen.
Tegelijkertijd wordt er te weinig gedaan om het dumpen van landbouwproducten, oftewel het verkopen van landbouwproducten ver onder de productiekosten, te bestrijden.
Maatschappelijke organisaties wereldwijd eisen daarom:
Alle landen, vooral ontwikkelingslanden, moeten de mogelijkheid hebben hun landbouwproductie te beschermen tegen goedkope importen, welke kwetsbare producenten bedreigen in hun bestaanszekerheid
Ontwikkelde landen moeten onmiddellijk stoppen met het verstrekken van exportsubsidies en alle subsidies die dumping van bijvoorbeeld landbouwproducten veroorzaken afschaffen, zonder deze afschaffing te gebruiken als onderhandelingsmiddel om ontwikkelingslanden te vragen hun markten verder te liberaliseren.
Maar welk effect heeft handel nu concreet op kwetsbare groepen in ontwikkelings-landen?
… bevroren kippenpoten uit Europa overspoelen de Afrikaanse markt…
Neem nou het voorbeeld van kippenboeren in West-Afrika. Een groot aantal landen in Afrika is de laatste jaren overspoeld door goedkope bevroren kippendeeltjes uit Europa en Amerika. In de EU eten mensen met name kipfilet en wordt de rest van de kip (de kop, de poten etc.) gezien als restafval. In Afrikaanse landen is er wel een markt voor deze kippendelen en worden de bevroren kippendelen massaal en ongecontroleerd naar Afrika geëxporteerd tegen hele lage prijzen. Lokale boeren in Afrika zijn niet in staat te concurreren tegen deze extreem lage prijzen en raken hun bron van inkomsten kwijt. Afrikaanse overheden zijn vaak niet in staat om hun eigen boeren te ondersteunen met subsidies of dat wordt niet toegestaan vanwege de verschillende internationale verdragen die ze hebben gesloten. Zo mogen ze bijvoorbeeld geen hogere importtarieven heffen om hun eigen kippenmarkt te beschermen.
Op deze manier dreigt een hele sector te worden weggevaagd. Niet alleen de kippensector heeft te lijden van deze concurrentie.
Ook de graansector wordt in veel landen de dupe. Graan wordt immers gebruikt als kippenvoer. Zonder kippenhandel is er minder vraag naar graan. Naast deze economische ramp levert het importeren van bevroren kippendelen ook een volksgezondheidsrisico op. De kippendelen worden immers bevroren naar Afrika geïmporteerd, maar zoals iedereen weet zijn diepvrieskisten en koelkasten schaars in grote delen van Afrika. Tevens holt de voedselzekerheid van een land hiermee enorm achteruit.
Wat moet er gebeuren?
Tijdens de komende WTO top in Hongkong moet het belang van mensen in ontwikkelingslanden eindelijk hoog op de agenda worden gezet.
Er moet niet naar vrije handel worden gestreefd als de niet eerlijk is!
Het recht van ontwikkelingslanden om hun landbouwmarkten af te schermen moet worden erkend. Onder meer door meer een speciale en gedifferentieerde behandeling (special and differential treatment) te realiseren, zodat er onderscheid gemaakt wordt tussen rijke landen en ontwikkelingslanden.
…katoenboeren in Afrika leggen het af tegen Amerikaanse en Europese boeren die subsidies ontvangen van hun regeringen…
Het voorbeeld van katoen laat duidelijk zien hoe subsidies in rijke landen de belangen van ontwikkelingslanden schaden en hoe handelsbeleid ontwikkelingsbeleid kan ondermijnen. Katoen is een belangrijk exportproduct in veel Afrikaanse landen en een belangrijke bron van inkomsten. Maar omdat Amerika enorme hoeveelheden katoen met subsidies op de wereldmarkt dumpt zijn prijzen sterk gedaald. Afrika verliest daardoor marktaandeel en inkomen.
In veel Afrikaanse landen is katoenproductie een belangrijke economische sector. Benin verkrijgt 22% van haar nationaal inkomen en 75% van haar exportinkomsten uit katoen. Ook in Mali en Burkina Faso is katoen met een aandeel van rond de 70% het belangrijkste exportproduct. In de regio leven zo’n 10 miljoen mensen van de productie van katoen. De sector is de afgelopen decennia sterk gegroeid en biedt daarmee een uitstekende basis voor duurzame ontwikkeling. Door de relatief lage loon- en productiekosten zijn Afrikaanse katoenboeren in staat goedkoop te produceren – heel wat goedkoper dan bijvoorbeeld Amerikaanse boeren. Toch verliest Afrika in een hoog tempo marktaandeel – aan de Amerikanen. En daarmee neemt de armoede onder katoenboeren toe.
Op de wereldmarkt voor katoen hebben de VS één groot voordeel: ze hebben het geld om hun katoenboeren te steunen. Jaarlijks ontvangen katoenboeren zo’n 3,5 miljard dollar aan subsidies. Dat is meer dan het hele Bruto Nationaal Product van Burkina Faso, Benin of Tsjaad, of bijna twee keer het hele Amerikaanse hulpbudget voor Sub-Sahara Afrika. Het gaat om een vrij kleine groep: zo’n 25.000 producenten. Die krijgen voor hun katoen per kilo zo’n 73% meer dan de prijs op de wereldmarkt
. Het absurde van het hele verhaal is dat het budget voor katoensubsidies hoger is dan de waarde van de hele Amerikaanse productie: het kost de Amerikaanse maatschappij dus geld om katoen te kunnen produceren. Omdat de Amerikaanse producenten zoveel steun ontvangen merken ze weinig van de dalende prijzen op de wereldmarkt en blijft de teelt – en export! -van katoen groeien.
De Amerikaanse overproductie is één van de belangrijkste redenen dat de wereldmarktprijs voor katoen de afgelopen 10 jaar met de helft is gedaald. Daardoor lopen de Afrikaanse landen per jaar honderden miljoenen euro’s aan exportinkomsten mis.
Wat moet er gebeuren?
Op de vorige WTO-vergadering, In Cancun, zetten vier West-Afrikaanse landen het probleem op de agenda van de WTO. Zij vroegen om snelle afschaffing van alle katoensubsidies en om compensatie voor de geleden verliezen zolang er niets gebeurde. De 4 kregen veel steun voor hun voorstellen, maar in de praktijk heeft dat tot nu toe nog tot weinig geleid. Ook is het afwachten of en hoe de VS gaan reageren op de zaak die Brazilië in de WTO tegen hen aanspande, over het illegaal gebruik van subsidies. Brazilië kreeg gelijk van het WTO, waardoor de VS grondig zullen moeten snijden in hun katoensteun. Tot nu toe is dat niet gebeurd. In Hongkong zou hier weer op aangedrongen moeten worden.
De WTO en Illegaal Hout
…terwijl de bossen in de wereld in rap tempo verdwijnen, dreigt WTO-regelgeving maatregelen om ‘illegale’ houtkap te voorkomen te ondermijnen…
De bossen in de wereld worden bedreigd. Volgens de laatste cijfers van de VN Voedsel en Landbouw Organisatie (FAO) is de ontbossing in de tropen nog steeds alarmerend. Zo werd gedurende 2000-2005 in Zuid-Amerika jaarlijks zo’n 4,3 miljoen ha bos gekapt (ongeveer 1,5 keer oppervlakte Nederland). En met het huidige tempo van ontbossing zal het laaglandbos op Borneo zo goed als verdwenen zijn in 2010. Het verlies van de bossen is niet alleen een ecologisch probleem. De vernietiging van de bosecosystemen heeft ook een impact op de mensen die afhankelijk zijn van deze bossen voor hun economisch bestaan, water, voedsel, medicijnen en onderdak.
Er zijn eigenlijk drie soorten houtproducten op de markt: houtproducten uit duurzame houtkap, houtproducten uit niet-duurzame houtkap die wel wordt toegelaten binnen de rechtsystemen van producerende landen, en houtproducten uit in de producerende landen illegale houtkap. Men schat dat ongeveer 1/10e van de wereldwijde handel in houtproducten een illegale oorsprong heeft. Dit deel vertegenwoordigt een waarde van 150 miljard US Dollar. Gezien het feit dat het om illegale activiteiten gaat, maakt dit het moeilijk om exacte cijfers te geven. Men schat dat ongeveer de helft van alle illegale houtkapactiviteiten plaats vindt in zeer kwetsbare gebieden, meestal in ontwikkelingslanden.
Illegale houtkap is een ernstig probleem. In Indonesië schat men dat 80% van de houtkap illegaal gebeurt. In Kameroen wordt dit geschat op 50% van alle houtkap. Deze houtkap vindt plaats door bedrijven die gewoon goedkoop hout willen verkopen, door arme (inheemse) mensen die nabij hun huis hout kappen om nog iets te kunnen verdienen, of om bos te converteren voor bijvoorbeeld Palmolie productie (ook weer voor de Europese markt). Waar dit illegaal hout naar toe gaat verschilt per land en situatie. Bijvoorbeeld in Indonesië gaat het meeste hout naar de ontelbaar vele houtzagerijen die zo’n grote vraag hebben dat de legale houtkap er niet aan kan voldoen, maar ook naar China en Maleisië waar men niet zo maalt om de vraag hoe het hout gekapt is. Een klein deel vindt zijn weg naar Europa. In Kameroen vindt de meeste illegale houtkap plaats om uiteindelijk aan de vraag in Europa te kunnen voldoen, wederom door houtbedrijven en door armen die hun brood proberen te verdienen.
Het weghalen van de markt in Europa zou een belangrijke bijdrage kunnen leveren in de strijd tegen illegale houtkap. De belangrijkste obstakel voor het weghalen van de Europese markt voor deze illegale producten is de WTO (of beter de dreiging met geschillen in WTO-verband). De interpretatie van de WTO regels is namelijk zeer ingewikkeld. Echter als illegale houtkap wordt tegengegaan, dan kunnen landen zelf ook weer geld gaan verdienen aan houtkap. Deze middelen zijn hard nodig voor infrastructuur, onderwijs en gezondheidszorg. Door het in stand houden van de bossen kunnen die mensen die vanwege hun armoede er nu afhankelijk van zijn voor voedsel, water en huisvesting gebruik blijven maken van deze ecosystemen. Daarnaast kunnen we het verlies aan biodiversiteit beter tegen gaan. Bossen spelen ook een belangrijke rol in het tegengaan van klimaatsverandering en de wereldwijde drinkwatervoorziening. Als laatste: Europa is verplicht zich in te zetten voor het behoud van de bedreigde ecosystemen in het Verdrag inzake de Biodiversiteit (1992). De uitvoering van die verplichting in het milieuverdrag wordt nu dus door de WTO belemmerd.
Wat moet er gebeuren?
Hoewel het uiteindelijk beter is om de situatie in de landen zelf op orde te hebben, kunnen we ons het volgende afvragen: hebben de bossen wel genoeg tijd. Daarom moet Europa meer doen dan alleen ontwikkelingssamenwerking. Europa moet ook zijn eigen vraag naar goedkoop hout, met illegale oorsprong stoppen. De WTO zou wat dat betreft geen obstakel moeten zijn en maatregelen om de invoer van illegale houtkap moeten toestaan! Daarmee zou er in de WTO een belangrijk signaal worden afgegeven dat vrijhandel niet boven alles gaat.
…Europa vraagt in de onderhandelingen over diensten (GATS) voor marktopening die ontwikkelingslanden niet willen…
Het GATS-akkoord van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) regelt de liberalisering van de handel in diensten. GATS dwingt tot commercialisering. Landen worden in de WTO onder druk gezet om hun gezondheidssector te liberaliseren en open te stellen voor buitenlandse investeerders. De druk om te privatiseren wordt via het IMF en de Wereldbank vaak verder opgevoerd, door neoliberale saneringen als voorwaarde voor leningen en hulp te stellen. In veel arme landen gaat de publieke sector ten gevolge van vergaande privatisering vaak een kwijnend bestaan leiden: in de publieke gezondheidsinstellingen verschraalt het zorgaanbod, terwijl de kwaliteit afneemt en de druk op het zorgpersoneel toeneemt. Voorbeeld: Om in aanmerking te komen voor leningen/hulp, eisen IMF en Wereldbank o.a. dat ontwikkelingslanden eigen bijdragen heffen in de zorg. In Tanzania bijvoorbeeld geldt een eigen bijdrage voor ziekenhuiszorg. Een gezondheidswerker in Kagera, een arme regio in het noorden van Tanzania, vertelt: ‘Arme mensen kunnen zich geen gezondheidszorg veroorloven. Sommigen wenden zich tot traditionele kruiden, anderen sterven. Zwangere vrouwen kunnen niet in een instelling bevallen omdat ze zelf de benodigde items moeten bekostigen, zoals scheermesjes, hechtingsmaterialen en handschoenen.’
GATS is erop gericht om markten te openen voor transnationale ondernemingen en private investeerders maximale investeringszekerheid te bieden. Het GATS-verdrag maakt het in het belang van het bedrijfsleven vrijwel onmogelijk eenmaal ingezette liberaliseringen die onder GATS zijn gebracht terug te draaien. Voorbeeld: In Kenia weigerden buitenlandse zorgverzekeraars klanten met HIV/aids aan te nemen. De regering is daarop gekomen met een wetsontwerp dat hen verplicht mensen met HIV/aids of gerelateerde dodelijke aandoeningen te verzekeren. Die wet moet nog worden goedgekeurd door het parlement. Daarmee beperkt de Keniaanse overheid echter de bewegingsvrijheid van private verzekerings-maatschappijen, wat strijdig kan zijn met eerdere GATS-verplichtingen op het gebied van levensverzekeringen en directe buitenlandse investeringen. Door regulerend op te treden in het belang van het maatschappelijk welzijn en ontwikkeling, riskeert de Keniaanse overheid dus WTO-sancties van de kant van de landen van oorsprong van de verzekeringsmaatschappijen die in Kenia opereren.
Niet alleen beleidsmakers kunnen iets aan deze scheve verhoudingen veranderen. Eerlijke handel gaat over jou. Over hoe wij willen leven. Wat wij belangrijk vinden. De kleren die wij kopen, de dingen die wij eten en drinken. Dat heeft vaak rechtstreeks invloed op het welzijn van mensen aan de andere kant van de wereld. Zolang wij niet veranderen, onze politici niet aanspreken op deze oneerlijke onderhandelingen zal de ongelijkheid niet afnemen.
Wereldwijd is er protest. Protest tegen de onrechtvaardige WTO-regels. Voor een betere toekomst voor arme landen. De WTO zou eerlijke handelsregels kunnen opstellen maar dat gebeurt niet. Wereldwijd zien we de problemen. Maar wij kunnen dit veranderen. Want wij zijn die rijke wereld. Onze regering is één van die rijke landen die de handelsregels naar haar hand weet te zetten. Vrijhandel gaat over jou en over mij (idem). En wij kunnen nu in actie komen tegen oneerlijke handel wereldwijd. Schrijf een brief naar Tweede Kamerleden of naar de Minister van Economische Zaken, vraag aandacht voor ongelijkheid. Koop eerlijke producten in een supermarkt, wereldwinkel of bij de fair trade.
Want ook jij kan wat doen…
