Koen Metsu, terreurspecialist voor de N-VA en burgemeester van Edegem, haalt scherp uit naar minister van justitie Koen Geens (CD&V). “Wir schaffen das, is zijn houding tegenover de Syriëstrijders. Laat ze maar terugkomen. Daar gaan mijn haren van rechtstaan. Wir schaffen das nicht, minister Geens.”
“We zijn er niet klaar voor om ze op te vangen”, zegt Metsu. Alleen al uit Antwerpen zouden nog een 65 moslimfundamentalisten in SyrIë of Irak kunnen zijn, maar de meesten van hen zijn spoorloos.
Volgens Koen Metsu, parlementslid voor de N-VA, staat de opvang van geradicaliseerden in ons land nog zeker niet op punt. “Ook niet voor degenen die in de gevangenis zitten. We hebben twee vleugels, in Hasselt en Ittre, die gespecialiseerd zijn in geradicaliseerden. Maar toen ik de gevangenis van Marche bezocht, kon ik met eigen ogen vaststellen dat daar twaalf moslimfundamentalisten hun straf uitzitten van wie zes in het gewone regime en zes met een min of meer aangepaste behandeling. Ik heb aan minister Geens de vraag gesteld wat we met hen aan moeten. Laten we hen hun tijd uitzitten en dan maar de straat op? Staatsveiligheid volgt ze dan verder op, maar om iemand werkelijk 24 uur op 24 te volgen heb je vijftien voltijds equivalenten nodig. Geens bleef Oost-Indisch doof voor mijn vraag.”
Koen Metsu vindt dat we de Syriëstrijders ook helemaal niet naar hier moeten halen. “Van degenen met een dubbele nationaliteit moet je de Belgische nationaliteit afnemen. Er ligt al heel lang een wetsvoorstel van mij klaar daarvoor. Het houdt in dat iemand met een dubbele nationaliteit bij een veroordeling voor terrorisme - en dat kan ook bij verstek - automatisch zijn Belgische nationaliteit verliest. Maar de andere partijen hebben het niet willen tekenen.”
Metsu noemt het argument dat een Syriëstrijder met of zonder Belgische nationaliteit even gevaarlijk blijft ‘je reinste onzin’. “Dan moet je niks meer doen. We moeten het hen zo moeilijk mogelijk maken. Als zij oorlogsmisdaden hebben gepleegd en zaken hebben gedaan die volledig tegen onze cultuur en waarden ingaan, dan hoeven ze hier niet meer terug te keren. Dan moeten wij daar niet over gaan onderhandelen. Welke garantie heb je trouwens als je ze hier berecht en opsluit? Misschien komen ze vrij na een paar jaar en dan? Denk aan de moslimextremist uit Marche die was vrijgelaten en die in Luik twee agenten doodschoot.”
De vraag van één miljoen waar niemand op kan antwoorden is hoeveel Belgische Syriëstrijders er nog zijn in Syrië en Irak en waar ze zich precies bevinden.
Vorig jaar was de schatting dat er nog zo’n 150 zouden zijn, onder wie 65 uit het Antwerpse. In totaal zijn uit Antwerpen en de randgemeenten 119 jongeren vertrokken. Een deel van hen is gesneuveld, een deel teruggekeerd, een deel zit in de gevangenis, een deel is vrijgelaten. De Amerikanen hebben tot nu doorgegeven dat er onder de 800 gevangenen bij hen en de Koerden 6 Belgische mannen zitten, 16 vrouwen en 31 kinderen. Waar zijn dan al die anderen? “Ik was ook wat verbaasd toen ik hoorde van dat lage aantal”, zegt Koen Metsu. “Er zijn er ongetwijfeld nog meer, ook uit het Antwerpse, aangezien wij een tijdlang hofleverancier zijn geweest voor IS in Syrië.”
Hans Bonte, burgemeester van Vilvoorde, meent dat er in de regio Turkije en Syrië nog plaatsen zijn voor humanitaire opvang of IS-gevangenen. “Ze kunnen ook gesneuveld zijn, gevlucht, ergens ondergedoken of gevangen door het leger van de Syrische president Assad. Dat blijft mistig. Het is alvast weinig geruststellend dat minister Geens sprak van vier mannen bij de Koerden en Amerikanen en het OCAD van 6. Als ze over dat kleine groepje al geen duidelijkheid hebben … ”
Bonte denkt niet dat het afnemen van de nationaliteit nuttig is. “Het kan nu al na een gerechtelijke procedure – niet automatisch bij een veroordeling, nee. Maar daarmee is het risico niet weg dat ze toch, buiten alle controle om, naar hier komen. Dan liever op een gecontroleerde manier.”
Ook islamexpert Pieter Van Ostaeyen weet niet hoeveel Belgische Syriëstrijders er nog zijn en waar. “Zullen ze ooit allemaal terechtkomen? We zijn in eerste instantie afhankelijk van de communicatie van de Amerikanen. En er kunnen er ook elders zijn, buiten de Amerikaans-Koerdische kampen. Ik verwacht dat er nog wel meer zullen opduiken met hetzelfde verhaal: dat ze spijt hebben, misleid waren, niks gedaan hebben en rekenen op ons begrip. Kijk naar de jonge Britse vrouw met een baby die nu om steun vraagt via de Britse pers.”
De meeste Syriëstrijders zijn van Marokkaanse of Tunesische afkomst. Of ze daar welkom zijn, is ook maar de vraag. “Het is een drogredenering dat het veiliger is om hun nationaliteit af te nemen,” zegt ook Van Ostaeyen. “Als het maar bij twintig blijft, zal de opvang hier geen probleem zijn, als het er een pak meer worden, is het een ander verhaal.”
“Donald Trump heeft de verkiezingen in de Europese landen alvast een nieuw heet hangijzer bezorgd”, zegt VUB-professor Herman Matthijs. “Voorlopig kunnen alleen de Amerikanen ons lijsten bezorgen met gegevens van gevangenen of gesneuvelden. De Syrische president Assad gaat zo gauw met ons niks delen. Wel met Poetin, maar die zal die data alleen doorspelen als hij er zelf iets aan heeft.”
Volgens Matthijs zullen we snel een beslissing moeten nemen in dit moeilijke dossier. “Als de Amerikanen echt opkramen, moeten we een antwoord hebben. De tijd om nog te debatteren over het afnemen van de Belgische nationaliteit en hoe is er niet meer. Het kan nog lastig worden met een minderheidsregering in lopende zaken. De premier gaat op een of andere manier een meerderheid moeten vinden in het parlement.“
Het is sowieso niet onwaarschijnlijk dat we het binnenkort over Syrië en Noord-Syrië hebben. 't Zou hen toch enige prestige kunnen geven.
