In de Duitse stad München verzamelden donderdag zeventien landen, waaronder de Verenigde Staten, Rusland, Iran en Saudi-Arabië, verzamelen voor een veiligheidsconferentie over Syrië. De wereldmachten trachtten een uitweg te zoeken uit het conflict dat nu al bijna vijf jaar dood en verderf zaait en al aan honderdduizenden mensen het leven kostte.
Van een leien dakje verliep het overleg niet. Pas vrijdag in de vroege uurtjes viel een akkoord uit de bus. 'We zijn het eens geraakt over een staakt-het-vuren dat over een week moet ingaan en in het hele land van kracht wordt', meldde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, John Kerry.
Wapens
De wereldmachten roepen alle partijen in het conflict op de wapens neer te leggen. 'Het is aan de Syrische regering en aan de oppositie in het land om de nodige maatregelen te nemen', verduidelijkte de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergei Lavrov. 'Wellicht zullen de VS en Rusland hun invloed op de verschillende partijen moeten aanwenden om tot de uitvoering van de deal te komen', voegde hij eraan toe.
Met de tijdelijke stopzetting van de vijandelijkheden hopen de wereldmachten zo snel mogelijk humanitaire hulp te sturen naar een reeks belegerde steden in Syrië. Vanaf vandaag bekijkt een werkgroep van de Verenigde Naties in Genève hoe die hulp zo snel en efficiënt mogelijk kan belanden bij de nooddruftige bevolking.
Aleppo
Het akkoord van vrijdagochtend moet het vredesoverleg in Genève ook nieuw leven helpen inblazen. Dat begon begin deze maand. Maar al snel raakten de onderhandelingen in het slop.
De oppositie weigerde nog voort te praten zolang het Syrische regeringsleger zijn offensief tegen de rebellen in Aleppo niet staakt. De troepen van Bashar al-Assad lanceerden die operatie in de tweede stad van Syrië op 1 februari en krijgen daarvoor de steun van de Russische luchtmacht.
Ultimatums
'De vredesonderhandelingen moeten zo snel mogelijk hernomen worden', zei John Kerry. 'Maar dan wel zonder ultimatums en voorwaarden', voegde Sergei Lavrov eraan toe. Met die opmerking gaf de Russische minister nog eens aan dat een vertrek van Bashar al-Assadwat Moskou betreft geen voorwaarde kan zijn. Het Westen is net van mening dat een duurzame oplossing voor het conflict in Syrië onmogelijk is zolang Assad president blijft.
De uitspraken geven aan dat het akkoord van vrijdagmorgen extreem broos is. Zelfs bij de onderhandelaars was scepsis te bespeuren over de slaagkansen van de deal.
Vodje papier
'We hebben meer nodig dan enkele woorden op een vodje papier. De volgende dagen moet actie ondernomen worden op het terrein', waarschuwde John Kerry.
Rusland maakte meteen ook duidelijk dat het niet van plan is zijn bombardementen op de Syrische oppositiebewegingen te staken. 'Dit akkoord heeft geen betrekking op terreurgroepen als Islamitische Staat en Al Nusra (een aan Al Qaeda gelinkte organisatie, red.)', stipte Lavrov aan. 'Onze luchtmacht blijft die groeperingen dan ook bestoken.'
Doelwit
Volgens de Verenigde Staten en Europa hebben de Russische bombardementen van de afgelopen vijf maanden evenwel maar zelden stellingen van IS en Al Nusra getroffen. Vooral de door het Westen gesteunde gematigde tegenstanders van Assad vormden volgens hen het doelwit van de Russische acties.
De weigering van Rusland om zijn bombardementen te staken viel dan ook niet in goede aarde in het Westen. 'Een staakt-het-vuren heeft enkel kans op slagen als Rusland en Assad hun houding veranderen. De Russische bombardementen moeten stoppen. Pas dan kan er uitzicht komen op een einde van het bloedvergieten en het lijden in Syrië', poneerde de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Phillip Hammond.
Wereldoorlog
De Russische premier, Dmitri Medvedev, waarschuwde de tegenstanders van Assad dan weer voor een grondoffensief van buitenlandse troepen. 'Grondoffensieven lopen meestal uit op permanente oorlogsvoering.' Hij maakte zelfs gewag van een derde wereldoorlog.
De boodschap was gericht aan het adres van de VS en hun Arabische bondgenoten. 'Denken zij een oorlog in Syrië snel te winnen? In de Arabische wereld is dat ondenkbaar', zei hij alluderend op de buitenlandse militaire interventies inIrak en Afghanistan van de voorbije jaren.
Saudi-Arabië
De waarschuwing van Medvedev kwam er enkele dagen nadat Saudi-Arabië de idee geopperd had om grondtroepennaar Syrië te sturen nu de door het fundamentalistische koninkrijk gesteunde rebellen aan de verliezende hand zijn. Washington gaf al aan dat plan niet helemaal ongenegen te zijn.
Daarnaast richtte de Russische premier zich wellicht tot Turkije. In Rusland doen immers geruchten de ronde dat Ankara plannen heeft om Noord-Syriëbinnen te vallen. Een Turkse operatie zou in de maak zijn omdat aan de Turks-Syrische grens een bufferzone van Koerden dreigt te ontstaan. In de ogen van Recep Tayyip Erdogan zijn Koerden terroristen.
